'Wil je een biertje?' Nee! Wat een maand geen alcohol doet met je lijf en hoofd

In dit artikel:

Begin januari wagen naar schatting anderhalf miljoen Nederlanders zich aan Dry January: een maand zonder alcohol, een initiatief dat jaarlijks door IkPas wordt gepromoot. In Utrecht doen deelnemers zoals student Mees (22) en accountmanager Lucas (26) mee om te ontdekken hoe ze functioneren zonder drank, om fitter te worden en gewoontes te doorbreken.

Organisaties als IkPas en verslavingszorginstelling Jellinek zien dat de grootste uitdaging vaak sociaal is. Niet-drinken valt in gezelschap op; mensen moeten anticiperen op vragen of plagerijen en leren vooraf een antwoord en alternatief te bedenken. Praktische tips van IkPas zijn: bepaal je doel vooraf, weet welke alcoholvrije opties je lekker vindt, en bereid een korte antwoordzin voor zodat je makkelijker iets afslaat. Jellinek benadrukt dat alcohol zo ingeburgerd is dat deelnemers soms bijna schuldgevoel ervaren als ze níet drinken.

Fysieke en mentale effecten doen zich meestal binnen de maand voor: deelnemers melden betere slaap, meer energie en minder katerdagen, wat bovendien de productiviteit in het weekend verhoogt. Mees zegt dat hij meer sport en sneller herstelt na inspanning; Lucas ervaart een constant goed gevoel en gebruikt zaterdagochtenden productiever. Cravings — plotselinge drang naar alcohol — duren volgens betrokkenen kort, ongeveer een halfuur, waarna de behoefte afneemt. Afleiding (praten, een mocktail, een podcast) is effectief om zo'n moment te overbruggen.

Onderzoek en gedragskundig perspectief wijzen erop dat Dry January verder reikt dan die ene maand. Tim van Timmeren van de Universiteit Utrecht legt uit dat het stoppen helpt een automatische gewoonte te doorbreken: mensen gaan bewuster nadenken over hun keuze en krijgen vertrouwen dat ze minder kunnen drinken. Studies uit het Verenigd Koninkrijk tonen dat deelnemers tot zes maanden na afloop vaak minder en minder frequent drinken. Ook IkPas meldt dat wie de maand volhoudt na een halfjaar fors minder alcohol gebruikt.

Jellinek ziet de 30 dagen als een waardevol begin: voor sommigen is het aanleiding om helemaal te stoppen, maar dat hoeft geen verplicht doel te zijn. Belangrijker is bewustwording en het herwinnen van controle over drinkgedrag. De maand biedt zowel een proefveld om persoonlijke effecten te ervaren als concrete handvatten om later makkelijker een drankje af te slaan.