Wielaert - Henk Helmantel komt thuis in nieuw licht

In dit artikel:

Museum Catharijneconvent in Utrecht brengt in de tentoonstelling *In een nieuw licht* schilderijen van de Groningse kunstenaar Henk Helmantel samen met religieuze kunst uit de eigen collectie en beelden uit de privéverzameling van Helmantel en zijn vrouw Babs. Daarmee gaat een wens uit 2018 in vervulling.

De 81-jarige Helmantel woont en werkt al zijn hele leven in Westeremden, waar hij een eigen woning, atelier en museum heeft. Hij is bekend om zijn fijn geschilderde stillevens en kerkinterieurs, waarin pilaren, bogen, gewelven, licht en schaduw centraal staan. De expositie toont onder meer stillevens met uien en kweeperen en interieurs van de kerken in Krewerd, Loppersum en Utrecht.

Helmantel wordt geregeld vergeleken met de zeventiende-eeuwse schilder Pieter Saenredam, maar noemt zichzelf schilderachtiger. Waar Saenredam volgens hem architectonischer en gelijkmatiger werkte, zoekt Helmantel vooral het contrast tussen lichtbronnen en schaduw en heeft hij een voorkeur voor barokke effecten. Hij schildert meestal geen complete kerken en laat mensen weg; de architectuur moet zelf een religieuze sfeer oproepen.

Hoewel Helmantel protestant is, voelt hij zich sterk verbonden met de katholieke oorsprong van de Romaanse en vroeggotische kerken die hij schildert. Hij ziet zijn werken niet als uitgesproken katholiek, maar als aandacht voor de gebouwen en de geloofsbeleving van mensen door de eeuwen heen. Volgens hem ervaren bezoekers rust en troost in zijn schilderijen, juist in een onzekere tijd.

Een belangrijk werk in de tentoonstelling is het grote interieur van de Utrechtse Pieterskerk. Helmantel maakte de werktekening in 1980 en schilderde het doek uiteindelijk in 2014. Hij verwijderde de stoelen uit het beeld om de ritmiek van de Romaanse bogen en de vloer beter zichtbaar te maken. *In een nieuw licht* is te zien in Museum Catharijneconvent tot en met 17 januari 2027.