Wielaert - Graffiti: klimmen, knallen en wegwezen

In dit artikel:

In het Centraal Museum in Utrecht laat de tentoonstelling *Graffiti* zien hoe een subcultuur uit New York uitgroeide tot een invloedrijke kunstvorm. Aanleiding is de 75ste verjaardag van de introductie van de spuitbus, het belangrijkste instrument van de graffitiwereld.

Rond 1970 begonnen vooral zwarte en latino jongeren in New York hun namen en boodschappen op muren en metrotreinen te zetten. In wijken als de Bronx gebeurde dat vaak illegaal en onder dreiging van de politie. De makers ontwikkelden een eigen stijl en techniek, waarmee graffiti niet alleen een teken van aanwezigheid en identiteit werd, maar ook de aandacht trok van galerieën, filmmakers en musea. In de jaren zeventig verspreidde de beweging zich snel naar Nederland, onder meer naar Utrecht.

De expositie toont zowel straat- als studiowerk en onderzoekt hoe die werelden vanaf ongeveer 2000 steeds meer met elkaar verbonden raakten. Er zijn onder meer werken te zien van Keith Haring en Jean-Michel Basquiat, die met speelse maar scherpe beelden racisme, ongelijkheid en maatschappelijke spanningen verwerkten. Ook René Daniels en Rob Scholte zijn vertegenwoordigd met *Spray Armee* uit 1983. De tentoonstelling plaatst daarnaast historische graffiti in een bredere context, met onder meer een nagebouwde bespoten winkelpui, films over nachtelijke tagsessies en beschilderde elektriciteitskastjes.

De Amerikaanse graffiti-artiest Lin Felton, ook bekend als Quik, maakte speciaal voor de tentoonstelling het protestdoek *Don’t shoot me!*. Hij begon in 1972 met het beschilderen van metrotreinen in Queens en doet dat nog altijd. Voor Felton is graffiti een vorm van verzet tegen racisme en de manier waarop zwarte Amerikanen worden behandeld. Hij woont liever in Nederland en werd hier eerder gesteund door voormalig Groninger Museum-directeur Frans Haks.

Ook Lady Pink, pseudoniem van Sandra Fabara, benadrukt dat graffiti nog springlevend is. Volgens haar blijven jongeren zich afzetten tegen conformisme en kiezen veel makers liever voor het label ‘rebel’ dan voor ‘kunstenaar’. Nederlandse vertegenwoordiging is er onder meer van Alleen Middel, bekend als Mick La Rock, een van de weinige vrouwelijke pioniers van de Nederlandse graffitiscene.

Bezoekers kunnen bovendien bijdragen aan een mural, een maquette van Utrecht met beschilderde wagons bekijken en een modeltrein met graffiti berijden. De tentoonstelling *Graffiti* is tot en met 29 maart 2027 te zien in het Centraal Museum.