Wielaert - De blijvende bezieling van Tivoli
In dit artikel:
De expositie Terug naar Tivoli in Het Utrechts Archief zettelt het verhaal van de legendarische concertzaal aan de Oudegracht uiteen: van de kraak in 1979 tot de definitieve sluiting in 2014. In plaats van stoffige documenten vormen moderne concertposters en ander archiefmateriaal het hart van de tentoonstelling, die het tijdperk van Tivoli — met z’n roerige jaren zeventig en de decennia daarna — opnieuw tot leven brengt.
De opening was een reünie van pioniers en opvolgers; aanwezigen haalden herinneringen op aan de kraakacties, rellen en eerste optredens. De expositie laat zien hoe Utrechtse jeugdsubcultuur zich eind jaren zeventig tegen de gevestigde orde keerde: nieuwbouwprojecten als Hoog Catharijne en het in januari 1979 geopende Muziekcentrum Vredenburg werden door anarchistische kringen als te elitair gezien, waardoor de behoefte aan een eigen Paradiso in Utrecht groeide. Het gekraakte pand aan de Oudegracht — het voormalige NV-Huis — werd door krakers ontdekt en omgevormd tot podiumruimte, mede dankzij ontdekkingen van fotografen en actievoerders zoals Martijn Schroevers en de Tivoli Tijdelijk-ploeg (o.a. Wilbert de Greve, Wim Koppenol, Wies Immens).
Beelden van de zware confrontaties op de Oudegracht (juni 1981) en verhalen over de nachtelijke acties schetsen de intensiteit van die jaren. Schroevers, bekend als “de man met het koffertje”, speelde een rol in het overtuigen van lokale politici tijdens informele ontmoetingen in Café Jansdam, wat uiteindelijk leidde tot gemeentelijke subsidie (200.000 gulden per jaar) en de formele vorming van Tivoli Tijdelijk als vereniging. Later leidde professionalisering en de overgang naar een stichting tot wrevel binnen de oorspronkelijke krakersgroep; de bekendste bestuurlijke figuur werd Barry de Vos, “Mister Tivoli” (overleden 2017).
De tentoonstelling belicht ook iconische concertmomenten en controverse, zoals het optreden van de marxistische Redskins (voorprogramma van Billy Bragg) dat leidde tot onlusten met neonazi’s in de zaal. Tegelijk toont Terug naar Tivoli hoe de geest van toen voortleeft in het huidige TivoliVredenburg: programmeringsdirecteur Margriet van Kraats benadrukt dat de instelling haar eigenwijze, Utrechtse identiteit heeft behouden tijdens de doorgroei naar het hedendaagse muziekpaleis.
Terug naar Tivoli is het hele jaar te zien in Het Utrechts Archief (Hamburgerstraat) en biedt zowel nostalgie als context voor het belang van Tivoli in de stadsgeschiedenis.