Wielaert - Buizen, Balken en Beton, groot Utrecht theater in Otterlo

In dit artikel:

Twee Utrechtse grootheden — beeldhouwer Ruud Kuijer en architect Gerrit Rietveld via zijn Rietveldpaviljoen — komen nu samen in de beeldentuin van het Kröller-Müller Museum in Otterlo (Ede). Vrijdagmiddag werd de tentoonstelling Ruud Kuijer in het Rietveldpaviljoen geopend; de presentatie toont werk van 1990 tot 2025 en blijft te zien tot 4 oktober. Bij de opening waren veel Utrechtse gasten aanwezig, onder wie burgemeester René Verhulst.

De expositie omvat een selectie uit belangrijke reeksen van Kuijer: Staan/liggen/hangen/leunen, Beton en gegalvaniseerd ijzer, Monolitische sculptuur in beton en Grote H‑balksculpturen. Bekend werd hij vooral door de Waterwerken aan het Amsterdam‑Rijnkanaal bij Lage Weide (2013), maar in het Rietveldpaviljoen komt zijn totale praktijk beter in beeld: beton, stenen, gevonden buizen, gaas en roosters worden gegoten, geboord, gebogen en gelast tot robuuste assemblages. De presentatie laat Kuijer zien als vakman die smeden, timmeren en betonbewerken combineert — in de traditie van moderne assemblagekunstenaars — en noemt zijn werkwijze ook wel bricolage, improviseren met wat beschikbaar is.

De plek zelf speelt een grote rol: het paviljoen fungeert als podium, de sculpturen als acteurs en rekwisieten. Door de plaatsing en de transparante wanden ontstaat een theatrale rondgang; hoewel de werken massief zijn, wekken ze bij het omlopen een sterk gevoel van beweging. Kuijers abstracte vormen blijven menselijk herkenbaar door proporties en suggesties van romp of ledematen. De wisselwerking tussen Kuijers ruwe materialen en Rietvelds strakke muren blijkt visueel overtuigend; eerder stond werk van Barbara Hepworth hier 23 jaar, maar zij is inmiddels verplaatst zodat Kuijers beelden nu de ruimte innemen.

Het initiatief kwam na Kuijers benadering van museumdirecteur Benno Tempel: “Ik zou iets willen doen,” zei hij, en Tempel en hoofd tentoonstellingen Jannet de Boer werkten daarna met Kuijer aan de opstelling. Tempel benadrukte dat Kuijer past binnen de klassiek‑moderne sculptuurtraditie en dat deze dwarsdoorsnede zijn belang als levende Nederlandse beeldhouwer toont. Sommige werken uit de tentoonstelling blijven mogelijk permanent; eind september wordt duidelijk welke dat zullen zijn.