Slachtoffers arbeidsuitbuiting blijven vaak buiten beeld: 'Het is psychologische terreur'
In dit artikel:
Bij de Utrechtse restaurants Krishna Vilas en Anjappar onderzoekt de Nederlandse Arbeidsinspectie mogelijke arbeidsuitbuiting en mensenhandel onder Indiase horecawerknemers. De aandacht gaat vooral uit naar de restaurants en hun eigenaren, terwijl de vermoedelijke slachtoffers moeilijk in beeld komen.
Volgens Anne Kuik van mensenhandelorganisatie Comensha durven slachtoffers vaak niet te praten of aangifte te doen. Zij kunnen vrezen dakloos te worden wanneer hun woning aan het werk verbonden is, naar een onveilig land te moeten terugkeren of zich tegenover hun familie te schamen. Ook kunnen bendes familieleden in het thuisland bedreigen of onder druk zetten. De inspectie vermoedt dat dit ook in deze zaak speelt.
Bij eerdere controles werden volgens de inspectie ernstige misstanden vastgesteld. Indiase werknemers zouden 60 tot 80 uur per week hebben gewerkt, terwijl zij voor 38 uur werden betaald. Er zouden ook aanwijzingen zijn voor dreiging met geweld, druk op familie en boetes bij vertrek. Op 18 september werden een man en vrouw, die getrouwd zijn, aangehouden. De vrouw zit nog vast; de man werd op 30 september vrijgelaten.
Kuik benadrukt dat uitbuiters misbruikmaken van de afhankelijkheid en kwetsbaarheid van werknemers. Slachtoffers krijgen soms bovendien te horen dat zij zelf met de situatie hebben ingestemd, terwijl dat volgens haar onder misleiding en dwang gebeurde.
De Arbeidsinspectie spoort arbeidsuitbuiting op, waarna organisaties zoals Comensha buitenlandse slachtoffers kunnen opvangen. Het Openbaar Ministerie is verantwoordelijk voor vervolging, maar veroordelingen zijn lastig door de hoge bewijslast. De Algemene Rekenkamer concludeerde in 2021 dat arbeidsuitbuiting onvoldoende wordt aangepakt en stelde dit jaar vast dat er weinig is verbeterd.
Een wetswijziging uit september moet vervolging eenvoudiger maken, maar het is nog onzeker of die slachtoffers daadwerkelijk beter helpt. Wel krijgen mogelijke slachtoffers bij een eerste aanwijzing van mensenhandel recht op drie maanden bedenktijd en opvang, zodat zij zonder directe druk kunnen beslissen of zij aangifte doen.
Vandaag Inside: Johan Derksen ergert zich aan protest tegen dienstplicht: ‘Verwende kinderen!’