Waarom dit huis en nog duizenden andere leegstaan
In dit artikel:
In Bilthoven valt een al jaren leegstaand huis aan de Duivenlaan op tussen keurige rijtjeswoningen: verwaarloosd exterieur, overwoekerde tuin en een raam met de tekst “Woning?”. Buurtbewoner Arie, die al dertig jaar in de straat woont, zegt dat het pand al lang ongebruikt is en dat overlast zoals ratten, vocht- en schimmelproblemen en zorg over elektra en gasinstallaties de directe omgeving treft. Veel bewoners vinden het extra pijnlijk nu er een recordaantal mensen zoekt naar woonruimte.
Op provinciaal niveau signaleert het CBS even tegenstrijdige feiten: in de provincie Utrecht zouden ongeveer 13.000 woningen leegstaan. In de gemeente De Bilt (waar Bilthoven onder valt) schat het college dat circa 3 procent van de woningvoorraad onbezet is — tientallen huizen — maar lokale politici vermoeden dat de officiële cijfers de problematiek onderschatten omdat registratie vaak gebaseerd is op ingeschreven bewoners, terwijl panden in werkelijkheid ongebruikt kunnen zijn.
Gemeenteraadslid Timon Blok (PRO) riep inwoners op leegstand te melden en kreeg snel meldingen binnen; zijn partij bereidt een motie voor die het college oproept tot een grondige inventarisatie en handhaving. Woonwethouder Anne Marie ’t Hart (PRO) steekt echter de praktische bezwaren niet onder stoelen of banken: vaststelling, handhaving en juridische doorzetting van leegstand vergen veel capaciteit, waardoor het onderwerp niet bovenaan de prioriteitenlijst staat. Grotere gemeenten zoals Amersfoort en Utrecht hebben wel meer personeel en treden strenger op, onder meer met boetes voor pandeigenaren die leegstand niet melden.
Op nationaal niveau schat hoogleraar Peter Boelhouwer (TU Delft) dat er honderdduizenden leegstaande woningen zijn, maar het merendeel is tijdelijk (frictieleegstand). Huizen die langer dan een jaar ongebruikt blijven zijn er naar schatting zo’n 60.000. Redenen variëren van beleggers die wachten op gunstige marktcondities of veranderende regels, tot erfenisgeschillen, uitgelopen verbouwingen en soms speculatie. De Leegstandswet biedt gemeenten instrumenten om eigenaren aan te pakken, maar een 2024-rapport van onderzoeksbureau RIGO concludeert dat deze aanpak weinig gebruikt en nog niet erg effectief is.
Boelhouwer adviseert eerder dialoog met eigenaren om onderliggende problemen (bijvoorbeeld vergunningvertragingen) op te lossen, dan direct te straffen. RTV Utrecht probeerde de eigenaar van het Bilthovense pand te spreken, maar kreeg geen reactie. Bewoners hopen vooral dat het huis verkocht of geschikt gemaakt wordt voor bewoning, gezien de huidige druk op de woningmarkt.