Veenendaal krijgt boete voor illegaal onderzoek naar moslimgemeenschap

In dit artikel:

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) legt de gemeente Veenendaal een boete van 25.000 euro op omdat de gemeente in het geheim onderzoek liet uitvoeren naar islamitische inwoners. Veenendaal is niet de enige: negen andere gemeenten ontvangen dezelfde strafmaatregel nadat bleek dat zij jaren geleden onderzoeksbureaus hadden ingehuurd om moskeeën en bezoekers te monitoren.

De opdrachten hadden als doel te achterhalen of bezoekers zouden radicaliseren; daarvoor werden namen verzameld, geloofsovertuiging vastgelegd en netwerken van contacten in kaart gebracht. In sommige gevallen gingen die gegevens door naar de politie en naar de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), die destijds onder leiding stond van Dick Schoof. In 2021 kwam het onderzoek van Veenendaal naar buiten; de gemeente ontkende aanvankelijk, maar een rechter oordeelde vorig jaar dat het handelen onrechtmatig was.

De onthullingen hebben de plaatselijke islamitische gemeenschap diep geraakt; bestuursleden van de lokale moskee zeggen dat het vertrouwen in de gemeente is verdwenen. AP-voorzitter Aleid Wolfsen stelt dat de gemeenten geen grondslag hadden voor het verzamelen van die informatie en dat de privacy van betrokkenen ernstig is geschaad, waardoor vertrouwen bij veel burgers is beschadigd. De AP staat alleen toe dat gemeenten eventuele dossiers tijdelijk gebruiken om gedupeerden te helpen bij claims; daarna moeten alle rapporten worden vernietigd. Of Veenendaal nog over deze informatie beschikt, is niet openbaar.

Naast Veenendaal kregen ook Eindhoven, Tilburg, Zoetermeer, Delft, Ede, Haarlemmermeer, Hilversum, Huizen en Gooise Meren een boete van 25.000 euro. Dergelijke stiekeme surveillance van religieuze groepen raakt aan fundamentele privacyregels: verwerking van gegevens over godsdienst valt onder bijzondere categorieën en vereist een expliciete wettelijke basis, iets dat de AP in deze zaken niet erkent.