Van Waert - Domplaquette boven water

In dit artikel:

Journalist Joost van Waert raakte meer dan een jaar bezig met het opsporen van een plaquette van het Utrechtse kerkenkruis, gemaakt door edelsmid Jan Noyons (1918–1982). Een gidsje bij de Domkerk vermeldde dat het werk in 1981 in de Pandhof was geplaatst, maar ter plekke en bij Domgidsen en meerdere musea bleef het spoor doodlopen. Ruurd van der Zee gaf uiteindelijk de gouden tip: vraag het aan Willem Noyons, de zoon van de maker. Willem wees uit waar het beeldhouwwerk echt hangt: niet in de Pandhof maar in de Domtoren, bij de trap naar de Michaëlskapel. De tekst onder de plaquette is in kalligrafie gezet door de surrealistische schilder Joop Moesman.

De afgedrukte tekst licht de middeleeuwse kerkelijke immuniteiten in Utrecht toe: de vijf kapittelkerken en de Paulusabdij waren afgesloten gebieden met eigen bestuur en rechtspraak; kanunniken woonden in claustrale huizen binnen die immuniteiten. Rond het voormalige Romeinse castellum ontstond in de 11de eeuw onder bisschop Bernold het kerkenkruis (St.-Maarten/Dom, Oud Munster, St.-Pieter, St.-Jan, St.-Marie en St.-Paulus). De kapittels bleven bestaan tot hun opheffing in 1811 door Napoleon. Een foto uit 1978 in Het Utrechts Archief toont Jan Noyons bij de bewuste plaquette. Dankzij Frederieke van Utrecht & Partners kon deze vondst bevestigd worden.