Van Oosten - Gemeenteraad zit voor joker

In dit artikel:

Kees van Oosten constateert dat de in 2002 ingevoerde wet op de dualisering in de praktijk niets heeft opgeleverd. De wet moest wethouders loskoppelen van raadsfracties en maakte het mogelijk om partijloze deskundigen te benoemen. Bovendien zou de gemeenteraad eigen ambtelijk personeel kunnen inzetten — bijvoorbeeld juristen — om het college beter te controleren. Dat alles was bedoeld om partijpolitieke solidariteit te doorbreken en de raad wél effectieve controle te geven.

In de uitvoering bleken politieke partijen echter niet bereid macht en raadszetels prijs te geven. Lokale partijen blijven liever eigen mensen benoemen, ook als die weinig inhoudelijke kennis hebben van hun portefeuille. Het systeem van beloning van trouwe partijleden en het streven naar wethouderszetels bleef onverminderd bestaan; Utrecht wordt als voorbeeld genoemd. Daardoor steunt de fractie doorgaans onvoorwaardelijk haar wethouder en ontbreekt echte kritische controle. Ambtenaren houden feitelijk de macht; de raad kijkt vaak machteloos toe — ook gezien de ongelijke verhouding van zo’n 45 raadsleden tegenover ongeveer 4.500 ambtenaren.

Kortom: het doel van dualisering — betere scheiding van politiek en ambtelijke macht en sterkere raadsturing — is grotendeels mislukt omdat partijen hun eigen belangen blijven najagen. Voor echt verandering zijn strengere benoemingsregels en meer middelen voor raadsondersteuning nodig.