Van noodsteunpunten in alle wijken tot commandocentrum: Utrecht bereidt zich voor op crises
In dit artikel:
In de Utrechtse wijk Ondiep is op 11 december het eerste proef‑noodsteunpunt van de gemeente opgezet. Het punt maakt deel uit van een pakket maatregelen waarmee Utrecht zich wil wapenen tegen grootschalige, langdurige stroomuitval en mogelijke oorlogsdreigingen — scenario’s die de gemeente realistisch acht gezien de geopolitieke situatie en het toenemende risico op cyberaanvallen, extreem weer of storingen in het elektriciteitsnet.
Het noodsteunpunt in een voormalig schoolgebouw fungeert als bekende buurtlocatie waar mensen ook bij uitval van telefoon en internet informatie kunnen krijgen of een 112‑melding kunnen doen. Tijdens de proef zijn drie alternatieve communicatiemiddelen getest: analoge systemen, satellietverbindingen en radio. Op basis van de uitkomsten wordt bepaald hoe Utrecht uiteindelijk twaalf noodsteunpunten inricht: minimaal één per wijk.
De gemeente richt zich naast deze fysieke punten vooral op zelfredzaamheid. Er wordt actief samengewerkt met buurtinitiatieven, zorgverleners, maatschappelijke organisaties, moskeeën en kerken om sociale netwerken en hulpstructuren in wijken te versterken. In Overvecht loopt al een pilot om kwetsbare inwoners specifiek te ondersteunen bij langdurige stroomuitval; de opgedane lessen moeten in de hele stad worden toegepast. Utrecht sluit ook aan bij de landelijke campagne "Denk vooruit" en bereidt in 2026 een lokale vervolgcampagne met Utrechtse verhalen en initiatieven voor.
Op bestuurlijk niveau werkt Utrecht met de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) en het Rijk aan nieuwe crisisplannen, opleiding van crisisfunctionarissen en oefeningen. In 2026 moet er een crisiscommandocentrum komen dat operationeel blijft bij stroom‑ en ICT‑uitval, zodat bestuurlijke aansturing en de rol van de gemeenteraad geborgd blijven. Binnen de gemeentelijke organisatie wordt geïnventariseerd welke kritieke processen (zoals vaccinkoeling, werking van rioolgemalen en bereikbaarheid van tunnels voor hulpdiensten) noodstroom moeten krijgen en welke gebouwen extra back‑up behoeven. Ook worden systemen opgezet om nieuwe veiligheidsrisico’s te monitoren en alternatieve communicatiemiddelen voorbereid.
Daarnaast verbetert de gemeente de digitale veiligheid van IT‑ en technische systemen, onder meer vanwege strengere eisen vanuit de Cyberbeveiligingswet en landelijke plannen om gemeentelijke digitale weerbaarheid te professionaliseren.
Financieel ondersteunt de gemeenteraad dit traject: op 13 november 2025 werd 750.000 euro vrijgemaakt voor maatregelen zoals het commandocentrum en alternatieve communicatie. Voor een volledige weerbaarheidsopbouw kijkt Utrecht naar extra rijksmiddelen; het demissionaire kabinet reserveert vanaf 2027 structureel middelen en heeft ook specifieke bedragen gereserveerd voor proeven met noodsteunpunten.