Van Maarsseveen - Een boek dat verder gaat dan tuinen
In dit artikel:
Enkele weken geleden woonde René van Maarsseveen een lezing bij van historicus Michiel Plomp, en dat leidde tot aanschaf van Plomps nieuwe boek Utrechtse tuinen, speelhuisjes en lusthoven. Zowel lezing als boek richten zich op het verborgen, groene verleden van Utrecht — tuinen, kloosterven, boomgaarden en speelhuisjes die vaak achter gevels en muren schuilgaan en in moderne stadsplattegronden nauwelijks meer herkenbaar zijn.
Plomp neemt zijn publiek en lezers mee langs plaatsen als de Oudegracht en Nieuwegracht, door immuniteitswijken en kloostertuinen, en schetst hoe de stad van ongeveer 1122 tot 1800 een fijnmazig netwerk van privé- en semipublieke groenruimtes kende. Veel van die tuinen waren niet klein: kanunniken bezaten boomgaarden ter grootte van voetbalvelden; kloosters teelden groente, hielden bijen en schuilden onder loofgangen. Omdat tuinen vaak van eigenaar wisselden en weinig geschreven bronnen opleverden, zijn ze historisch moeilijk te volgen — Plomp reconstrueert ze daarom met slimme lezing van kaarten, miniaturen, schilderijen en stadsplattegronden.
Het boek functioneert minder als droog naslagwerk en meer als gezelschap tijdens wandelingen door de stad. Plomp verweeft feiten met verrassende vondsten en lokale curiositeiten, waardoor je na lezing anders door Utrecht loopt: je kijkt omhoog naar gevels, naar achtererven en naar bomen, en vraagt je af welke tuin ooit achter een muur heeft gelegen. Een los inlegvel met routes maakt het mogelijk om veel van de beschreven plekken daadwerkelijk te bezoeken.
Van Maarsseveen benadrukt dat het boek rijk en zorgvuldig samengesteld is — vol details die elders niet zo bijeen zijn gebracht — en dat het niet alleen tuinliefhebbers aanspreekt maar elke Utrechter of stadsverkenner die benieuwd is naar het onzichtbare verleden van de Domstad. De toon is beeldend en uitnodigend, waardoor geschiedenis tastbaar wordt zonder belerend te worden.
Praktisch: Utrechtse tuinen, speelhuisjes en lusthoven is te bestellen via SPOU, met korting voor leden van Oud-Utrecht, en ligt bij boekhandels. Conclusie van de recensent: een aanrader voor wie Utrecht dieper wil leren kennen; Plomp opent deuren naar een stad die nog bestaat, maar pas zichtbaar wordt als iemand ze opentrekt.