Vader Teus en dochter Zara Nieboer samen in de gemeenteraad: 'Leuk dat het is gelukt'

In dit artikel:

In Veenendaal begonnen vandaag twee nieuwelingen aan dezelfde raadsperiode: vader Teus Nieboer en zijn dochter Zara nemen allebei plaats in de gemeenteraad voor ProVeenendaal. Teus kwam onverwacht binnen dankzij voldoende voorkeursstemmen; Zara stond al hoog op de kandidatenlijst. Hun gezamenlijke entree valt op omdat familieleden zelden tegelijkertijd gekozen worden, maar juridisch is het toegestaan.

Het verhaal achter hun zetels verschilt: Teus hoorde pas een dag na de verkiezingen dat hij genoeg persoonlijke stemmen had gehaald — hij heeft eerder ook met voorkeurstemmen een plek veroverd en deed opnieuw mee omdat zijn gezondheid na een zware operatie in 2019 stabiel bleef. Zara is sinds vorig jaar actief binnen de partij en stond zodanig hoog op de lijst dat haar raadszetel op verkiezingsavond al vaststond. Praktische zaken, zoals wie welk portefeuilles krijgt, moeten nog worden verdeeld; beiden verwachten dat de fractievoorzitter daarin een rol speelt.

Voorkeursstemmen speelden een belangrijke rol in meerdere gemeenten in de provincie Utrecht. Kiezers kunnen bewust op een persoon stemmen; wie een bepaald minimumaantal van die stemmen haalt (in de regel minimaal een kwart van de kiesdrempel voor een zetel, afhankelijk van de gemeente) kan kandidaatsover de lijstvolgorde heen gekozen worden. Daardoor stegen soms nummers twee, vijf of lager boven de lijsttrekker uit.

Voorbeelden elders: in Woerden haalde de 18‑jarige Carlijn van Rensen genoeg voorkeurstemmen, waarmee zij samen met haar vader Jan‑Hubert in aanmerking kwam voor een zetel namens Inwonersbelangen. Van Rensen hield zich echter aan een interne partijafspraak om de volgorde van de lijst te respecteren en kiest voor een rol als commissielid. In Houten accepteerde lijstduwer Mango Goes onverwacht een raadszetel; in Woerden gaat Tom Berkhof (VVD) de raad in, deels als opvolging van zijn overleden echtgenote. In De Bilt kreeg Volt‑kandidaat Hanneke van der Valk meer stemmen dan lijsttrekker Lambert van Eekelen, maar zij verkiest het commissielidmaatschap omdat dat volgens haar meer ruimte biedt voor verdieping. In Houten nam nummer twee Julia Hamel wél de zetel, en zij noemt de voorkeurstemmen als signaal dat kiezers meer vrouwen in gekozen posities willen zien.

Een bredere trend in de provincie is dat veel voorkeurstemmen naar vrouwen gaan. Acties zoals Stem op een Vrouw stimuleren gericht stemmen op vrouwelijke kandidaten; in Utrecht is iets meer dan 40 procent van de kandidaten vrouw, boven het landelijke gemiddelde. Ook jongeren scoren goed: in Baarn en Amersfoort scoorden jonge kandidaten relatief hoog, en de 24‑jarige Elise Folmer wordt het jongste raadslid van Amersfoort dankzij voorkeurstemmen.

Wettelijk zijn familieleden voor een raadszetel niet uitgesloten, maar er gelden regels om belangenverstrengeling tegen te gaan: openbaarmaking van persoonlijke belangen en terughoudendheid bij besluiten waar directe betrokkenheid is. De recente uitslagen laten zien dat voorkeurstemmen lokale verhoudingen flink kunnen beïnvloeden en kansen bieden aan zowel jongeren als vrouwen om direct verkozen te worden.