Utrechtse aanpak voortijdig schoolverlaters bespaart samenleving 7,9 miljoen euro
In dit artikel:
In Utrecht voert de gemeente sinds 2016 de zogeheten Focusaanpak uit: medewerkers zoeken jongeren zonder startkwalificatie of betaalde baan actief op en begeleiden hen terug naar school of werk. De aanpak richt zich niet alleen op onderwijs en arbeid, maar pakt ook vaak onderliggende problemen aan zoals psychische klachten, schulden, huisvesting en lichamelijke gezondheid. Als het nodig is, worden jongeren doorverwezen naar specialistische hulpverlening in de regio.
Wie en waar: het gaat om voortijdig schoolverlaters in Utrecht (jongeren tot 23 jaar; vanaf 1 januari 2026 tot 27 jaar). Jaarlijks betreft het ongeveer 500 nieuwe jongeren. In het schooljaar 2024-2025 benaderde de gemeente alle 1.822 jongeren in de doelgroep en wist bijna 90% te bereiken.
Wat leverde dat op: van de 316 jongeren die daadwerkelijk begeleid werden, kregen 72 een nieuwe schoolinschrijving, 100 een baan (meer dan 12 uur per week) en 36 werden doorgeleid naar specialistische zorg. In totaal kon Utrecht 65% van de begeleide jongeren direct helpen; als trajecten bij Werk en Inkomen meegeteld worden, stijgt dat naar 80%.
Effectiviteit en kosten-baten: een maatschappelijke kosten-batenanalyse uit 2025 concludeert dat de Focusaanpak sterke positieve effecten heeft. Vergeleken met zonder Focusaanpak is er 75% meer schoolinschrijving en 7,69% meer jongeren aan het werk. De aanpak vermindert maatschappelijke uitval, verlaagt zorgkosten, reduceert criminaliteit en verhoogt zowel privé- als belastinginkomsten. Netto levert dit de samenleving ongeveer 7,9 miljoen euro op, terwijl de gemeente jaarlijks circa 0,55 miljoen euro aan personele inzet besteedt.
Waarom dit relevant is: de actieve, op-maat gerichte benadering waarbij de gemeente de eerste stap zet blijkt zowel voor individuele jongeren als voor de maatschappij rendement te hebben. Wethouder Dennis de Vries heeft aangegeven hoop te hebben dat meer steden dit model overnemen, vooral vanwege de concrete positieve uitkomsten en de relatief beperkte investering.