Archeoloog viert 904e verjaardag Utrecht met duik in verleden: '13.000 jaar geschiedenis onder De Uithof'
In dit artikel:
Utrecht viert vandaag de 904e verjaardag van zijn stadsrechten, die op 2 juni 1122 door keizer Hendrik V werden verleend. Ter gelegenheid van die verjaardag richt schrijfster en archeoloog Linda Dielemans de blik juist níet op middeleeuwse oorkonden, maar ondergronds: ze organiseert een rondleiding die de aandacht vestigt op alles wat er in het gebied gebeurde vóór het formele stadsbestaan.
Dielemans, die jarenlang voor de gemeente Utrecht archeologie beheerste, wijst op lagen van menselijke activiteit die zich uitstrekken van de oude steentijd tot aan de ijzertijd. Onder het Prinses Máximacentrum op de Uithof liggen volgens haar sporen van circa 13.000 jaar geschiedenis: houtskoolresten van oeroude vuurplaatsen, complete potten uit de ijzertijd en zelfs een houten beeldje. Ook in de provincie zijn vondsten die eerdere perioden zichtbaar maken, zoals het beroemde Zwaard van Jutphaas uit de bronstijd — een zeldzaam exemplaar dat nu in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden ligt.
Naast het etaleren van vondsten ziet Dielemans in de langjarige menselijke aanwezigheid ook een bron van lessen voor nu. Het verleden toont volgens haar hoe mensen vroeger met veranderende omstandigheden, onder meer klimaatfluctuaties, omgingen — iets wat nu, in een andere context, opnieuw relevant is.
De toekenning van de stadsrechten zelf kwam voort uit een conflict tussen keizer Hendrik V en de Utrechtse bisschop Godebald. Na onderling onenigheid en zelfs gevangenschap van de bisschop dwong Hendrik V tot concessies: de Utrechters kregen onder meer het recht op een eigen bestuur en rechtbank. Die oorkonde ligt normaal achter slot en grendel, maar is speciaal voor de Stadsdag één dag te zien in het Utrechts Archief.
Kortom: Utrecht viert niet alleen een middeleeuwse kaap, maar zet op deze verjaardag ook de diepe, prehistorische wortels van de stad centraal — met archeologie die de stadsgeschiedenis verrijkt en perspectief biedt op hedendaagse vraagstukken.