Nieuwe aanvragen voor thuisonderwijs voorlopig stilgelegd in Utrecht

In dit artikel:

Utrecht behandelt voorlopig geen nieuwe aanvragen voor vrijstelling van de leerplicht op grond van levensovertuiging. De gemeente heeft dat besluit genomen naar aanleiding van een recente uitspraak van de Hoge Raad, die de voorwaarden voor zulke vrijstellingen aanscherpte.

Kinderen zijn in Nederland vanaf vijf jaar leerplichtig; de Leerplichtwet 1969 (artikel 5 onder b) maakt echter een uitzondering mogelijk wanneer ouders stellen dat alle bereikbare scholen niet passen bij hun geloofs- of levensopvatting en zij hun kind thuis willen onderwijzen. Zuidelijke steden zoeken nu uit wat die Hoge Raad-uitspraak concreet betekent: een vrijstelling kan alleen nog worden toegekend als er geen openbare basisschool binnen ongeveer zes kilometer (en geen middelbare school binnen twintig kilometer) bereikbaar is. In dichtbevolkte gemeenten als Utrecht en Den Haag woont niemand zo ver van een school, waardoor de ruimte voor nieuwe vrijstellingen praktisch verdwijnt.

Eerder deze week trok Den Haag al 102 bestaande vrijstellingen in; Utrecht had in schooljaar 2024-2025 24 kinderen met zo’n ontheffing. Utrecht zegt te wachten op nadere instructies van het Rijk en behandelt intussen geen nieuwe beroepen. De Haagse wethouder voor onderwijs zei dat gebrek aan toezicht op thuisonderwijs onacceptabel is en kondigde aan leerplicht strikt te willen handhaven, met inzet van het Openbaar Ministerie waar nodig.

Kritiek op thuisonderwijs bestaat al langer: de Inspectie kan de kwaliteit en aanwezigheid van onderwijs bij vrijgestelde kinderen niet toetsen. Tegelijk nam het aantal vrijstellingen landelijk fors toe, van 705 in 2015-2016 naar 2.860 vorig schooljaar. Gemeenten herijken nu beleid en handhaving in afwachting van landelijke nadere regels of wetswijzigingen.