UMC Utrecht start uniek onderzoek naar slachtoffers van seksueel misbruik

In dit artikel:

UMC Utrecht begint in 2026 met een meerjarig, internationaal onderzoek naar mensen die als kind seksueel zijn misbruikt. De studie wordt geleid door klinisch psycholoog Iva Bicanic, die op 15 december is benoemd tot hoogleraar Seksueel misbruik van kinderen: de gevolgen en behandeling. Het vierjarige project volgt slachtoffers langdurig en legt de focus op een unieke bron: dagboeken uit de jeugd. Volwassenen die als kind misbruik hebben meegemaakt worden via sociale media gevraagd hun destijds gehouden dagboek tijdelijk te delen en er met onderzoekers over te spreken; de teksten vormen het belangrijkste analysemateriaal.

Bicanic ziet de erkenning door het UMC als cruciaal en wil met een team — in samenwerking met Dynamics of Youth (Universiteit Utrecht) en steun van onder meer Fonds Slachtofferhulp — zowel kennis opbouwen als hulpverleners trainen. Uitgangspunt is dat seksueel misbruik vaak dicht bij huis gebeurt: volgens UMC Utrecht vindt zeker 87 procent plaats door bekenden. De gevolgen zijn groot en veelomvattend: een verhoogd risico op suïcide, depressie, verslaving en langdurige schuld- en schaamtegevoelens. Een kenmerk van dit type trauma is stilte; kinderen houden geheimen vaak voor zichzelf uit angst voor de gevolgen, waardoor veel slachtoffers geen zichtbare gedragsveranderingen laten zien.

Een belangrijk doel van het onderzoek is het verbeteren van signalering en behandeling. Bicanic pleit ervoor dat professionals in de medische en jeugdzorg standaard vragen naar ervaringen die kinderen verwarren of geheim blijven, en wil met training hulpverleners weerbaarder maken om die vragen te durven stellen. Hoewel seksueel misbruik complex en hardnekkig is — zij noemt het een ‘wicked problem’ — is ze optimistisch dat gedegen wetenschappelijk onderzoek kan helpen vroegtijdig te herkennen wat nodig is en effectiever te ondersteunen.

Achtergrond: Bicanic specialiseerde zich in seksueel misbruik tijdens haar psychologieopleiding aan de VU, richtte het Landelijk Centrum Seksueel Geweld op en leidt het Landelijk Psychotraumacentrum voor Kinderen en Jongeren in het WKZ van UMC Utrecht. Slachtoffers en betrokkenen kunnen 24/7 terecht bij het Centrum Seksueel Geweld via 0800-0188.