Toespraak burgemeester Dijksma - Eurocities congres - 9 juni 2026
In dit artikel:
De burgemeester van Utrecht opent de bijeenkomst van Eurocities in zijn stad en verwelkomt de leden voor vier dagen van ontmoeting en samenwerking ter gelegenheid van het 40‑jarig bestaan van het netwerk van Europese steden. Het samenzijn moet volgens hem ruimte bieden om bestaande banden te verdiepen, nieuwe partnerschappen te verkennen en ervaringen uit verschillende landen te vergelijken.
Utrecht wordt gepresenteerd als een stad met een jonge geest – mede door de universiteit – maar met diepe wortels die teruggaan tot ruim negen eeuwen en zelfs tot de Romeinse tijd. Historisch staat de stad centraal vanwege de Vrede van Utrecht (1713), waar Europese mogendheden langdurig onderhandelden en het principe van machtsevenwicht vormgaven. Die manier van langdurig diplomatiek overleg legt volgens de burgemeester de basis voor de hedendaagse Europese architectuur: samenwerking, gedeelde verantwoordelijkheid en rechtsstaat.
Het thema van de conferentie sluit hierop aan: als de Vrede van Utrecht de geboorteplaats was van interstatelijke diplomatie, zijn vandaag de steden het niveau waar democratie en rechtsstaat daadwerkelijk worden beleefd en verdedigd. De burgemeester waarschuwt dat deze fundamenten momenteel onder druk staan. Hij noemt zorgen binnen Nederland over anti‑democratische tendensen die oproepen tot verzet of zelfs geweld, verwijst naar de arrestatie van een gekozen burgemeester in Istanbul als voorbeeld van politiek gemotiveerde inperkingen, en signaleert een bredere opkomst van autoritaire leiderschapspatronen in Europa en daarbuiten.
Volgens hem ligt bij zulke bedreigingen juist ook de kracht van steden: lokale democratieën voelen de gevolgen het eerst en kunnen daar ook het meest concreet op reageren. Tegelijk benadrukt hij dat gemeenten dit niet alleen kunnen; samenwerking met elkaar en met Europese instellingen is noodzakelijk om de rechtsstaat en democratische waarden te beschermen. De conferentie moet dan ook gaan over hoe steden gezamenlijk optreden, grensoverschrijdend werken en Europese solidariteit versterken.
Afsluitend zegt de burgemeester dat hij geen illusie heeft dat deze bijeenkomst hetzelfde historische effect zal hebben als de vredesonderhandelingen van 1713, maar hij hoopt dat de samenkomst bijdraagt aan verstevigde solidariteit tussen steden en daarmee aan de bescherming van democratie en rechtsstaat. Hij sluit met een warme welkom in Utrecht en de verwachting van vruchtbare discussies.