Test met nieuw stembiljet zonder namen: 'Zuiniger en overzichtelijker'

In dit artikel:

De gemeente Soest gaat kiezers de komende weken informeren over een proef met een nieuw, kleiner stembiljet dat bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart gebruikt wordt. Het nieuwe formulier bevat geen kandidatenamen meer; stemmen gebeurt in twee stappen: eerst kleur je een vakje voor de partij, daarna een vakje met het nummer van een kandidaat. De kandidaten staan op een apart overzicht dat kiezers thuis krijgen en dat ook in het stemhokje klaarligt.

Op de weekmarkt in Soest (Van Weedestraat) reageren inwoners overwegend positief: het kleinere biljet is overzichtelijker, scheelt papier en ligt makkelijker in het stemhokje. Ook stembureauleden zouden het tellen erdoor eenvoudiger vinden en de kleinere afmetingen beschermen volgens sommige aanwezigen de privacy van kiezers. Enkele marktbezoekers pleitten zelfs voor stemmen via DigiD, om opkomst en gemak te vergroten.

De proef is een initiatief van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en is de derde keer dat het nieuwe biljet wordt getest; eerder gebeurde dat bij de Europese verkiezingen 2024 en bij de laatste landelijke verkiezingen in telkens vijf gemeenten. Naast Soest nemen nog tien andere gemeenten deel. De minister beslist na 18 maart of landelijke invoering mogelijk is of dat meer proeven nodig zijn.

Eerdere onderzoeken laten zien dat kiezers het kleinere formulier duidelijk en praktisch vinden en dat er vaker voorkeurstemmen worden uitgebracht. Een nadeel is een licht hogere foutmarge: 0,74% ongeldige stemmen bij het nieuwe biljet tegenover 0,16% bij het oude, vaak doordat kiezers een kandidaatnummer inkleurden dat niet bestaat. Om dat te voorkomen neemt Soest extra voorlichting en hulp: banners bij stemlokalen, informatieavonden (met aandacht voor ouderen) en een speciaal getraind stembureaulid bij elk stembureau. Bovendien wordt elke binnenkomende kiezer erop gewezen dat twee rondjes ingekleurd moeten worden.