Zo worden bushaltes veiliger: 'Belangrijk dat je gezien wordt'

In dit artikel:

Twee afstudeeronderzoekers van de Provincie Utrecht, Daniël Pasker en Martijn van den Berg, hebben vorig jaar een inventarisatie gemaakt naar de sociale veiligheid van bushaltes in de provincie. Ze bezochten onder meer haltes in Breukelen (Engel de Ruijterstraat), station Lunetten (Utrecht) en De Birkt (Soest) en signaleren structurele tekortkomingen die reizigers onveilig kunnen doen voelen. Sociale veiligheid gaat hierbij om het gevoel van veiligheid bij de halte en beïnvloedt reisgedrag: mensen stappen bijvoorbeeld bewust eerder of later uit.

Uit een vervolgonderzoek van de provincie, gericht op zichtlijnen en verlichting, blijkt dat van circa 3.500 haltes bijna 1.100 haltes weinig zicht op de omgeving hebben en zo’n 400 haltes geen verlichting bieden. Redenen zijn onder meer afgelegen locaties, industrieterreinen zonder omwonenden of reclame- en bouwkundige elementen die het zicht belemmeren. Concrete voorbeelden uit het veld: een advertentiebord dat het zicht aan één kant blokkeert, een halte zonder verlichting in het buitengebied en scherpe hoeken bij een station waardoor je moeilijk kunt zien of iemand zich verschuilt.

De studenten formuleerden elf punten om haltes veiliger te maken; daarin staan zichtbaarheid, toegankelijkheid en de aanwezigheid van noodvoorzieningen centraal. De provincie neemt deze aanbevelingen op in een vernieuwde richtlijn voor haltes, hubs en ov-knooppunten als handvatten voor verbetering. Daarbij speelt ook het voorkomen van 'schijnveiligheid' een rol: verlichting moet zodanig zijn aangelegd (bijv. indirect of van onderaf) dat iemand onder een lamp niet geïsoleerd zichtbaar is zonder zelf goed naar buiten te kunnen kijken.

De aanleiding voor extra aandacht was mede de groeiende bezorgdheid over de veiligheid van met name vrouwen in het openbaar vervoer, versterkt door de zaak rond de 17-jarige Lisa uit Abcoude. De provincie heeft sindsdien een meldpunt geopend en breidt subsidies uit om gemeenten en vervoerders — die vaak verantwoordelijk zijn voor haltes — te stimuleren aanpassingen door te voeren. De provincie zelf beheert niet alle locaties; bij een deel van de haltes ligt de verantwoordelijkheid elders.

De onderzoekers zijn blij dat hun stageresultaten direct zijn opgepakt in beleid en adviseren bij aanpassingen expliciet vrouwen te betrekken om te achterhalen wat zij het meest nodig vinden. De nieuwe richtlijn en financiële steun moeten helpen om veel van de geconstateerde knelpunten op korte termijn aan te pakken.