Politie, gemeenten en veiligheidsexpert blikken terug op Oud en Nieuw: 'Laat je daden spreken'
In dit artikel:
Twee dagen na de jaarwisseling wordt duidelijk dat de Nieuwjaarsnacht in delen van provincie Utrecht uit de hand liep. Vooral in de stad Utrecht, met name de wijken Kanaleneiland en Overvecht, werd de openbare orde ernstig verstoord: hulpverleners en agenten werden bekogeld met vuurwerk en stenen, en in één geval werden zelfgemaakte brandbommen (molotovcocktails) gebruikt. De Mobiele Eenheid moest uitrukken om de situatie te herstellen.
In totaal werden in de provincie bijna negentig personen aangehouden; in de gemeente Utrecht alleen al gingen circa tachtig mensen de cel in. Landelijk telde de politie ongeveer 250 arrestaties, waarvan een derde in Utrecht plaatsvond. Volgens korpschef Yvonne Hondema maakte de inzet van onder meer een waterkanon het mogelijk om relschoppers op afstand te houden en zo veiliger aanhoudingen te verrichten; dat heeft ook bijgedragen aan minder gewonde agenten dan anders.
Gelukkig vielen er in Kanaleneiland en Overvecht geen doden of gewonden, aldus buurtvader Karim Enahachi, die met zo’n veertig vrijwilligers die nacht patrouilleerde om jongeren te bereiken. Bewoners toonden zich geschokt en gefrustreerd over de beelden van vernieling en geweld. Ook elders in de provincie, zoals in Maarssenbroek, werden agenten met vuurwerk belaagd; lokale burgemeesters omschreven het gedrag als levensgevaarlijk en zagen het als iets waar ze jaarlijks op moeten anticiperen.
Criminoloog en veiligheidspsycholoog Marnix Eysink Smeets waarschuwt dat de overlast niet één oorzaak kent: in sommige plaatsen gaat het om ontsporende tradities, elders spelen straatcultuur en jongeren die de chaos benutten een rol. Hij prijst het grote aantal aanhoudingen in Utrecht en benadrukt dat handhaving geloofwaardig moet zijn — vooraf dreigen helpt niet als het in de nacht niet gevolgd wordt door actie. Eysink Smeets pleit daarnaast voor meer preventie: duidelijker inzetten op gewenst gedrag, vroegtijdige contacten met bewoners en een structurele aanwezigheid van wijkagenten in probleemwijken.
Korpschef Hondema verwacht niet dat het volgend jaar vanzelf rustiger wordt, ook niet met het voorgenomen landelijke verkoopverbod op consumentenvuurwerk. Ze hoopt wel dat overheid, hulpdiensten en inwoners samen toewerken naar veiligere, geweldvrije jaarwisselingen zodat hulpverleners en bewoners feestelijk kunnen deelnemen.