Nog veel meer verborgen schatten in Utrechtse bodem: 'Staan te likkebaarden'

In dit artikel:

Archeoloog Gerben Beeuwkes leidt sinds enkele dagen opgravingen onder een café op de Neude in Utrecht, een plek met een uitzonderlijk lange en continu bewoonde geschiedenis. Utrecht groeide vanaf een Romeinse legerplaats op het Domplein en kreeg vanaf de 7e eeuw extra betekenis toen bisschop Willibrord zich er vestigde; sindsdien is de stad vrijwel onafgebroken intensief bewoond. Die diepe tijdlagen maken locaties als de Neude interessant voor archeologen die willen weten hoe de stad ontstond en welke bouwvormen er vroeger waren.

De opgraving bij café Le Journal is ingegeven door bouwplannen: de kelderaanleg verplichtte onderzoek vooraf, zoals de Nederlandse regels voorschrijven op plekken met mogelijke archeologische resten. Beeuwkes benadrukt dat dit soort graafwerk vaak een eenmalige kans is — als bodemlagen verdwijnen, zijn ze voorgoed verloren — en dat gemeenten kaarten bijhouden waar onderzoek verplicht is.

Naast de Neude noemt Beeuwkes meerdere sporen in de provincie Utrecht die archeologisch waardevol zijn: Dorestad bij Wijk bij Duurstede (een van de vroege steden van Nederland), de Limes (de Romeinse grens) en de Utrechtse Heuvelrug met talrijke grafheuvels en prehistorische resten. Elk deel van de provincie heeft zo zijn eigen bijzondere geschiedenis.

Tot nu toe leverde het werk op de Neude kleinere vondsten op, onder meer een zandstenen beeldje, maar de teams zijn nog maar net begonnen en zoeken vaak nog niet dieper dan een meter. Een van de grootste onopgeloste vragen is of en hoe vroegere houten huizen in de binnenstad voorkwamen; aanwijzingen daarvoor zijn schaars, maar de Neude is een kansrijke locatie om ze te vinden. Beeuwkes zou graag veel meer plaatsen grondig onderzoeken, maar wetgeving en behoudsbeleid beperken momenteel grootschalige opgravingen.