Na dochter Fien heeft ook Johanna struikelsteen in Schoutenstraat

In dit artikel:

Zestien jaar nadat voor Fien Joosten-Groen de eerste Utrechtse struikelsteen werd gelegd, is bij Schoutenstraat 12 ook een steen geplaatst voor haar moeder Johanna Groen-Sanders (1878-1943). Johanna woonde daar met haar man Abraham en hun vijf kinderen boven de woninginrichtingszaak die zij in 1914 begonnen. Abraham overleed in 1937, nog voor de Duitse bezetting.

Tijdens de oorlog konden enkele kinderen onderduiken, maar Fien vond vermoedelijk vanwege haar zware epilepsie geen onderduikadres. Zij trouwde op 2 september 1942 met Albert Joosten, die daarvoor tijdelijk uit Westerbork was vrijgelaten. Na tien dagen keerden zij terug naar het kamp. Op 9 oktober werden zij naar Auschwitz gedeporteerd. Fien werd daar op 12 oktober direct na aankomst vermoord; Albert stierf er op 31 januari 1943.

Johanna bleef alleen achter in het grote huis en vreesde bij iedere vrachtauto dat zij zou worden opgehaald. Haar huisarts, dokter Koster, regelde dat zij kon onderduiken in het Sint Antoniusziekenhuis. Daar overleed de 64-jarige hartpatiënte op 29 januari 1943, waarschijnlijk aan hartklachten die verband hielden met de spanning en het verdriet. Dat zij in het ziekenhuis had ondergedoken was lange tijd niet bekend. Nu dat is vastgesteld, wordt zij ook als oorlogsslachtoffer herdacht.

Bij de plechtigheid waren veel nazaten aanwezig. Twee achterachterkleinkinderen legden de steen en Yvet Anna zong het Jiddische lied *Mayn Rueplats*, begeleid door Maria Hoenderdos. Kleindochter Toos Groen vertelde over de familiegeschiedenis en trok in haar toespraak een lijn naar de huidige oorlog in Gaza. Zij wees op de volgens haar grootschalige schade aan Palestijnse ziekenhuizen en het lot van zorgverleners. Achterkleinzoon Micha Keizer, werkzaam voor Artsen zonder Grenzen in Bangladesh, benadrukte volgens haar dat lessen over genocide voor iedereen en iedere staat gelden.

Stolpersteine zijn een initiatief van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. In Europa liggen inmiddels meer dan honderdduizend van deze gedenkstenen; in Utrecht zijn er ongeveer driehonderd geplaatst.