Maarten van Rossem over Utrecht na de bevrijding: euforie, wraak en razzia's op vrouwen

In dit artikel:

In veel delen van Nederland werd 5 mei 1945 al gevierd, maar grote steden zoals Utrecht waren pas op 7 mei bevrijd. Historicus Ad van Liempt schetst hoe de eerste dagen na de bevrijding werden gedomineerd door enorme opluchting na de hongerwinter — “We hebben het gered” — maar dat die vreugde snel ingewikkeld en soms grimmig werd.

De aanwezigheid van geallieerde troepen leidde tot uitbundige vieringen én sociale ontwrichting. Vooral jonge vrouwen zochten contact met bevrijders; bij de Canadezen in Zeist stroomden meisjes van heinde en verre toe, ondanks politie-actie om contacten te verstoren. In de nasleep van de oorlog werden naar schatting 8.000 kinderen met een Canadese vader geboren.

Tegelijk begon een soms wrede zuivering van vermeende collaborateurs. De Binnenlandse Strijdkrachten arresteerden NSB’ers en straatbeelden zoals kaalgeschoren vrouwen kwamen voor; in Fort de Bilt en Fort bij Rijnauwen werden massa’s gevangenen onder slechte omstandigheden vastgehouden, soms met corruptie en wraakzucht.

Het meest aangrijpend was de terugkeer van Joodse Utrechters: van de 1.200 via het Maliebaanstation weggevoerde mensen keerden er maar ongeveer 400 terug, vaak pas maanden na de bevrijding, veelal getraumatiseerd. Voor beeldmateriaal en verdieping wordt verwezen naar de aflevering van Van Rossem Vertelt.