Maarten van Rossem over de Amersfoortse muurhuizen: 'Een beetje over-gerestaureerd, maar alleraardigst monument'

In dit artikel:

Amersfoort trekt jaarlijks ongeveer vier miljoen bezoekers met onder meer de Koppelpoort, musea en historische binnenstad. Een bijzonder onderdeel daarvan zijn de Muurhuizen: een 870 meter lange, rondlopende reeks van 239 adressen die is gebouwd op de fundamenten van de eerste stadsmuur uit de dertiende eeuw. Sandra den Dulk, bewoner van de straat en auteur van een boek over het gebied, leidde Maarten van Rossem langs de huizen.

Rond 1350 was Amersfoort met ruim 1.500 inwoners uit zijn eerste stadsmuur gegroeid. Daarom werd verder van het centrum een nieuwe, grotere muur gebouwd, die rond 1450 klaar was. De oude muur verloor daarop zijn functie en werd grotendeels afgebroken. De stenen en fundamenten werden vervolgens hergebruikt voor huizen, die in de loop der eeuwen in verschillende stijlen ontstonden. Wel zijn de panden doorgaans breder dan diep en lopen hun daken evenwijdig aan de straat.

Aan het einde van de negentiende eeuw waren veel muurhuizen sterk vervallen. Stadsarchitect Van der Tak restaureerde ze in de jaren dertig en veertig ingrijpend. Daarbij liet hij latere verbouwingen verwijderen om een middeleeuws uiterlijk te creëren. Omdat historische voorbeelden vaak ontbraken, kregen sommige huizen nieuwe trapgevels die er waarschijnlijk nooit hadden gezeten. Van Rossem vindt die aanpak overdreven, maar noemt het geheel ondanks die romantische restauraties een aantrekkelijk ‘levend monument’.