Ligt er nog Goudstikkerkunst verstopt in een dichtgemetselde kelder van kasteel Nijenrode?

In dit artikel:

Mogelijk liggen er nog kunstwerken van de Joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker verborgen in kasteel Nijenrode bij Breukelen. Schrijfster Elle van Rijn ontdekte hiervoor een aanwijzing in het dagboek van Goudstikkers vrouw Desi von Halban. Op 7 september 1939 schreef zij over Nijenrode: „Kelders worden dichtgemetseld.” Volgens Van Rijn kan Goudstikker kort voor de Tweede Wereldoorlog kunst in het kasteel hebben laten verbergen, uit voorzorg voor de naderende oorlog.

Goudstikker (1897-1940) bezat een grote kunstcollectie en dreef vanuit Nijenrode kunsthandel. Na de Duitse inval vluchtte hij, maar kwam onderweg om het leven. Een groot deel van zijn bezit werd door de nazi’s geroofd, onder anderen door Hermann Göring. Zijn erfgenamen proberen nog altijd kunst terug te krijgen.

Van Rijn kreeg het Duitstalige dagboek, dat de jaren 1936 tot 1940 beslaat, ter inzage van de Amerikaanse schoon- en kleindochters van Goudstikker. Ze bestudeerde het voor haar roman *Gestolen Geluk*, die over Desi’s leven gaat. Het woord „zugemetzelt” in de dagboeknotitie is geen correct Duits, maar volgens Van Rijn waarschijnlijk een mengvorm van Duits en Nederlands.

Ook schrijver en Goudstikker-biograaf Pol Schevernels ziet reden voor nader onderzoek. Als oud-student van Nyenrode kent hij het kasteel en hoorde hij tijdens introducties al dat er mogelijk schilderijen van Goudstikker verborgen liggen. Hij wijst op een dichtgemetselde nis in de kelderbar, waar studenten al jaren drinken. Volgens hem kunnen daar schilderijen, beelden, servies of andere kunstvoorwerpen liggen. Goudstikker bracht vóór de oorlog ook werken naar Engeland om ze veilig te stellen, waardoor het volgens Schevernels aannemelijk is dat hij vergelijkbare voorzorgsmaatregelen op Nijenrode nam.

Kleindochter Charlène von Saher wil weten of de aanwijzing klopt, maar benadrukt dat er ook niets kan worden gevonden. Zij en de andere betrokkenen vragen Nyenrode om de kelders te onderzoeken. Een kleine opening en een camera zouden volgens Schevernels al kunnen volstaan. Dat er na de oorlog nooit naar is gezocht, verklaren hij en Van Rijn uit de omstandigheden: Desi keerde terug naar een leeggeroofde zaak, had haar man verloren, moest voor haar zoon zorgen en werd geconfronteerd met de omvang van de Holocaust. Bovendien was Nijenrode later niet meer in haar bezit.

Nyenrode zegt op de hoogte te zijn van de geruchten, maar weet zelf niet van een dichtgemetselde kelder in het kasteel. De universiteit staat wel open voor overleg met de familie Goudstikker, die inmiddels contact heeft opgenomen.