Inzameling: gevelsteen voor Sitie, een tot slaaf gemaakte vrouw

In dit artikel:

Het Utrechts Geveltekenfonds (UGTF) wil de koloniale geschiedenis van Utrecht zichtbaar maken met een gevelsteen voor Sitie, een tot slaaf gemaakte vrouw afkomstig uit Celebes die in de 18e eeuw door een lokale vorst aan Joan Gideon Loten (1710–1789), gouverneur van Makassar, werd geschonken. Toen Loten in 1778 naar Utrecht terugkeerde, nam hij Sitie mee; zij werkte vervolgens in zijn huishouden aan Drift 27, het pand dat nu deel uitmaakt van de Universiteitsbibliotheek Utrecht.

De universiteit heeft ingestemd met plaatsing van het gedenkteken; beeldend kunstenaar Max Kisman maakte een voorlopig ontwerp en beeldhouwer Toon Rijkers is bereid het werk uit te voeren. Voor realisatie is nog financiële steun nodig: via een actie op VoordeKunst wil het UGTF €10.000 verzamelen. Tot nu toe is ongeveer €2.000 opgehaald en de inzameling loopt nog 36 dagen.

Over Sitie zelf is weinig bekend: er zijn geen betrouwbare gegevens over geboorte- of sterfdatum, geen achternaam en geen portret — een veelvoorkomend gebrek in de documentatie van tot slaaf gemaakten. Wel verschijnt ze in Lotens testament, waarin hij zijn vrouw verzoekt voor haar te zorgen, haar christelijke instructie te laten ontvangen en haar een jaarlijks loon van vier pond toe te kennen (nu grofweg €400). Dat document toont zowel Lotens persoonlijke betrokkenheid als het blijvende gebrek aan vrijheid en zeggenschap voor Sitie: beslissingen over haar leven bleven bij anderen. Waarschijnlijk verbleef ze tot haar overlijden in Utrecht en keerde nooit terug naar Celebes.

De gevelsteen moet niet alleen Sitie herdenken, maar ook aandacht vestigen op de vaak onzichtbare sporen van slavernij en kolonialisme in stadsgevels en archieven — een initiatief dat past binnen bredere pogingen in Nederland om dit verleden te erkennen en zichtbaar te maken. Bronnen: UGTF en Utrecht Time Machine.