Inspecties na dood Sohani uit Nieuwegein: grijp eerder in bij verward gedrag
In dit artikel:
Toezichthouders waarschuwen dat zorgverleners en politie meer mogelijkheden moeten krijgen om mensen met verward gedrag eerder te kunnen aanpakken en behandelen, en dat er meer behandel- en opvangplekken nodig zijn. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), de Inspectie Justitie en Veiligheid (IJV) en het Toezicht Sociaal Domein (TSD) kwamen tot die conclusie na onderzoek naar een reeks dodelijke incidenten in en rond de provincie Utrecht.
De aanleiding waren onder meer de moord op het 11-jarige meisje Sohani in februari in Nieuwegein — een toevallig slachtoffer, volgens het onderzoek — en een steekpartij een maand eerder in Den Dolder waarbij een 76-jarige vrouw om het leven kwam. Buurtbewoners hadden vooraf meerdere keren de politie gewaarschuwd over de verdachte in Nieuwegein; de aangehouden man verklaarde dat hij tijdens het incident in een psychose verkeerde. Voor dat specifieke dossier loopt nog een apart onderzoek dat naar verwachting komend voorjaar wordt gepubliceerd; de advocaat van Sohani’s ouders stelt dat dit een symptoom is van een systeem dat al lange tijd faalt.
De inspecties bekeken in totaal twaalf dodelijke zaken met verwarde daders, waaronder eerder veelbesproken zaken zoals de moorden rond Anne Faber en Gino, de dader van de tramaanval in 2019 en de schietpartij bij het Erasmus MC in 2023. Op basis van die dossiers concluderen de toezichthouders dat interventies vaak te laat mogelijk zijn: wet- en regelgeving is te versnipperd en complex, waardoor hulpverleners en agenten niet tijdig “bemoeizorg” kunnen inzetten als mensen hulp weigeren maar wel gevaarlijk zijn.
Verder signaleren de inspecties een toename van het aantal mensen met verward gedrag en zwaardere problematiek, deels veroorzaakt door tekorten in jeugdzorg en geestelijke gezondheidszorg en een gebrek aan opvang voor arbeidsmigranten zonder werk. Dat leidt tot verontrustende patronen: naasten raken wanhopig, buurtbewoners ervaren overlast, professionals voelen zich machteloos en organisaties moeten steeds creatieve oplossingen zoeken om risico’s te beheersen.
Kort door de bocht adviseren de toezichthouders om wet- en regelgeving te stroomlijnen en zorg- en handhavingsinstanties meer bevoegdheden en capaciteit te geven zodat bemoeizorg en passende behandelplekken eerder kunnen worden ingezet. Dat moet volgens hen het risico op gevaarlijke en soms dodelijke incidenten verkleinen.