'Ik steek een mes tussen je ribben', kreeg verpleegkundige Rianne te horen

In dit artikel:

Verpleegkundige Rianne van Gerven en deskundige sociale veiligheid Evita Lammers presenteerden deze week in Utrecht het boek Eerste hulp bij grenzen, bedoeld om agressie in de ouderenzorg beter aan te pakken. Ze signaleren dat ziekenhuizen vaak strenge protocollen hebben, terwijl ouderenzorg achterblijft, ondanks dat ook daar veel medewerkers te maken krijgen met schelden, aanranden en fysieke of verbale agressie. Uit onderzoek van vakbond NU'91 blijkt dat bijna negen op de tien zorgmedewerkers vorig jaar met agressie te maken had en dat een kwart van hen overwoog de sector te verlaten.

Van Gerven deelt persoonlijke voorbeelden van bedreigingen en ongewenst lichamelijk contact, en zegt dat zij tijdens haar opleiding niet leerde hoe je grenzen aangeeft. Lammers wijst erop dat agressie in de ouderenzorg minder zichtbaar is omdat veel zorg een-op-een plaatsvindt en omdat grensoverschrijdend gedrag vaak genormaliseerd of weggelachen wordt. Ze benadrukt dat het team consequent moet reageren, ook bij ogenschijnlijk ‘kleinere’ incidenten, zodat cliënten leren welke gedragsnormen gelden.

Het boek biedt praktische adviezen: vooraf duidelijke afspraken en gedragsregels vastleggen, ongewenst gedrag achteraf bespreekbaar maken, bij fysieke agressie weggaan en korte ontsnappingsstrategieën gebruiken om te de-escaleren. Lammers benadrukt dat zelfs wanneer gedrag door ziekte wordt veroorzaakt, grenzen blijven gelden — het vraagt dan vaker herhaling. Beide auteurs pleiten bovendien voor structurele aandacht in de opleiding van verpleegkundigen: leren herkennen, voorkomen en omgaan met agressie zou een vast onderdeel moeten zijn, zodat toekomstige zorgverleners beter voorbereid zijn en niet het gevoel hebben dat zulke ervaringen erbij horen.