Hoop, maar ook stevige kritiek op Miljoenennota: 'Harteloze begroting'

In dit artikel:

De eerste troonrede onder premier Rob Jetten was de langste sinds de eeuwwisseling. Koning Willem-Alexander waarschuwde dat de financiële ruimte beperkt is en dat het kabinet daardoor moeilijke keuzes moet maken. De reacties vanuit Utrecht en de rest van het land lopen sterk uiteen.

FNV-voorzitter Hans Spekman noemt de plannen voor de sociale zekerheid oneerlijk en maatschappelijk onverantwoord. De vakbond verzet zich vooral tegen bezuinigingen op de WW en arbeidsongeschiktheidsverzekering en vreest dat hogere boodschappen en vaste lasten vooral op werkenden en uitkeringsgerechtigden drukken. Spekman roept de Tweede Kamer op de maatregelen voor sociale zekerheid en zorg te schrappen. Politiek tekenaar Joep Bertrams verbeeldde die kritiek in een cartoon waarin Spekman de kabinetsplannen verscheurt.

VVD-Kamerlid Queeny Rajkowski uit Utrecht is juist positief over de aandacht voor asiel, gezonde overheidsfinanciën, digitalisering en kunstmatige intelligentie. Zij waardeert dat de koning pleitte voor een combinatie van solidariteit en streng beleid. CDA-Kamerlid Jantine Zwinkels, die voor het eerst Prinsjesdag bijwoonde, benadrukt vooral de oproep tot gemeenschapszin en investeringen in digitalisering, duurzaamheid, een circulaire economie en digitale veiligheid. Wel waarschuwt zij dat de plannen alleen kunnen slagen als ook oppositie en andere maatschappelijke partijen meewerken.

Op infrastructuur reageren organisaties gemengd. Reizigersorganisatie Rover noemt de extra investeringen welkom, maar onvoldoende om de achterstanden in het openbaar vervoer weg te werken. De organisatie wil een Nationale Investeringsbank en het schrappen van geplande OV-bezuinigingen. Ondernemersvereniging evofenedex is hoopvol over extra geld voor verouderde wegen, bruggen en spoorwegen, maar vindt een structurele aanpak noodzakelijk. Bouwend Nederland vindt de investering daarentegen veel te klein en waarschuwt dat uitstel leidt tot hogere kosten en mogelijk onveiligere bruggen, viaducten en dijken.

Ook andere groepen zijn kritisch of gedeeltelijk positief. De Landelijke Studentenvakbond vindt dat onderwijs en onderzoek te weinig prioriteit krijgen, terwijl defensie wel extra aandacht krijgt. Ouderenorganisatie ANBO steunt het afremmen van de stijging van de AOW-leeftijd en de aangekondigde gordelroosvaccinaties, maar wil ook bescherming voor 69-plussers en ouderen die later hun baan verliezen.

Daarnaast staan meerdere Utrechtse gemeenten onder extra toezicht omdat zij achterlopen met de opvang van statushouders of asielzoekers. Landelijk gaat het om 42 gemeenten. De koning riep gemeenten op solidair te zijn met Ter Apel en andere overbelaste opvanglocaties, tegen de achtergrond van de maatschappelijke spanning rond de spreidingswet.