Hoofdstuk uit boek 'Dienders onder de Dom' over voetbalgeweld
In dit artikel:
Peter Gieling, in Wijk C geboren en jarenlang actief bij de Utrechtse politie, publiceert op 23 april Dienders onder de Dom — politiewerk in de stad Utrecht, 1975–2010. Het boek schetst de ontwikkeling van politiewerk aan de hand van herkenbare Utrechtse incidents en bevat onder meer het hoofdstuk over voetbalgeweld dat Nieuws030 exclusief publiceert.
Gieling beschrijft hoe FC Utrecht, ontstaan uit de fusie van DOS, Elinkwijk en Velox (1 juli 1970), al snel een gepassioneerde maar ook een gewelddadige supporterskern ontwikkelde. In de jaren zeventig en tachtig namen vechtpartijen, plunderingen en vernielingen zulke vormen aan dat ze landelijk opvielen. Als reactie riep de Utrechtse politie vaste teams in het leven die zich specifiek met voetbalvandalisme bezighielden. Vanaf 1985 reisden agenten in burger mee naar uitwedstrijden om via het principe ‘kennen en gekend worden’ sneller te kunnen ingrijpen en later vanaf aangetroffen overtredingen pakkans te vergroten. Dit stuitte aanvankelijk op juridische en organisatorische problemen: agenten waren vaak niet bevoegd buiten hun korpsgebied en plaatselijke politiecorpsen stonden soms terughoudend tegenover meereizende collega’s.
In 1986 kreeg de aanpak een landelijke dimensie met de oprichting van het Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme (CIV), gevestigd in Utrecht op bureau Paardenveld. Dat coördinatiepunt professionaliseerde kennisdeling en zorgde ervoor dat Nederlandse agenten later ook meegingen met het nationale elftal naar EK’s en WK’s.
Gieling laat ook zien hoe harde kernleden naast stadionrellen andere gelegenheden zochten om geweld te gebruiken. Een voorbeeld uit 2007: een groep Utrecht-supporters reisde naar het Franse Sedan voor een herdenkingsbezoek aan ex-speler David di Tomasso, met de bedoeling zich te mengen in confrontaties tussen supportersgroepen. De Franse politie wist straatgevechten niet volledig te voorkomen; een Utrechtse supporter werd later gearresteerd voor een poging een onopvallende dienstauto van de weg te rijden. Acht dagen later escaleerde de situatie in Utrecht: na een door een agent uit zelfverdediging afgevuurde schot in de wijk Ondiep, waarbij een bewoner overleed, zocht een groep harde kernbewoners confrontatie met de politie. Wijkagenten werden bekogeld, er ontstonden brandstichtingen en vernielingen, en relschoppers van elders sloten zich aan. Burgemeester Brouwer liet de wijk afzetten met hekken en zette tientallen ME-ploegen in om verdere onlusten te voorkomen.
Het hoofdstuk illustreert hoe politie en bestuur zich in Utrecht aanpasten aan veranderende vormen van geweld, door gespecialiseerde teams, informatie-uitwisseling en grootschalige inzet. Dienders onder de Dom is een uitgave van W-Books en is te bestellen via de uitgever of verkrijgbaar bij Utrechtse boekhandels.