Hoe een krakershol uitgroeide tot een podium voor sterren als Pearl Jam, Nirvana en Snoop Dogg
In dit artikel:
In de tentoonstelling Terug naar Tivoli brengt Het Utrechts Archief de roemrijke historie van popzaal Tivoli aan de Oudegracht in beeld. Het verhaal begint in 1979, toen krakers het oude pand binnentrokken en er een podium creëerden dat zich ontwikkelde tot broedplaats voor bands die vaak nog moest doorbreken. Het gebouw kende al een langere functiegeschiedenis — van klooster tot vakbondsgebouw (ook wel NV-huis genoemd) — waar nu nog verwijzingen naar bestaan, zoals het restaurant Union House.
Tivoli groeide uit tot een magnetische plek voor nationale en internationale artiesten. Zo traden Nirvana er eind jaren tachtig op, ruim voordat Nevermind hun wereldwijde doorbraak werd. R.E.M. huurde de zaal ooit een week om te repeteren, Pearl Jam-voorman Eddie Vedder bewaart warme herinneringen (en werd later nog eens herkend dankzij een fietslift na een optreden), en in 1998 dook Prince onverwacht op voor een nachtelijke jamsessie met onder anderen Lenny Kravitz. Ook Snoop Dogg stond in 2009 op het podium; Nederlandse namen als De Dijk, Herman Brood, De Jeugd van Tegenwoordig, Krezip en DI-RECT figureerden tot de sluiting van de locatie in 2014.
De tentoonstelling, samengesteld door Jarna Kniese en Caroline Auée, toont die geschiedenis met een rijkdom aan archiefmateriaal: posters, flyers en concertlijsten vormen de ruggengraat, aangevuld met foto’s, filmbeelden en persoonlijke verhalen. Het samenbrengen van duizenden concertgegevens was een puzzel, zeggen de samenstellers — het behoud van zoveel materiaal is uitzonderlijk en bezoekers blijven aanvullingen aandragen. Een opvallend onderdeel is de uitgelichte avond van Urban Dance Squad uit 1991, genoemd vanwege de invloed van die band op de muziekontwikkeling.
Tivoli hield het in de beginjaren vooral van vrijwilligerswerk en inkomsten uit de bar, maar had te kampen met de ongeschikte bouw en telkens terugkerende geluidsoverlast, waardoor aanpassingen nodig waren. De expositie documenteert niet alleen optredens, maar ook de organisatorische ontwikkeling van kraakperiode naar meer structuur.
Wie een echt concertkaartje heeft uit de periode 1979–2014 krijgt gratis toegang. Terug naar Tivoli is circa een jaar te zien bij Het Utrechts Archief, Hamburgerstraat 28 in Utrecht (di t/m zo 10:00–17:00).