Hoe bespreek je een schaduwoorlog in de klas? Universiteit ontwikkelt lesmateriaal

In dit artikel:

De Universiteit Utrecht en de Atlantische Commissie hebben samen met TerInfo nieuw lesmateriaal ontwikkeld over de zogenoemde schaduwoorlog, ook wel hybride oorlog genoemd. Daarmee willen zij docenten helpen om actuele dreigingen zoals spionage, sabotage, cyberaanvallen en beïnvloeding bespreekbaar te maken in de klas.

Bij een hybride oorlog is er geen directe militaire confrontatie of officiële oorlogsverklaring. Staten of andere groeperingen proberen elkaar juist via geheime en indirecte acties te verzwakken, te ontwrichten of te beïnvloeden. Volgens Maxine Herinx, projectmanager bij TerInfo, zijn jongeren vaak nog vooral bekend met het beeld van een klassieke oorlog. Het lesmateriaal moet hen bewust maken van deze nieuwe vorm van conflict en van de manier waarop die hun eigen leven kan raken.

De lessen behandelen verschillende actuele onderwerpen, waaronder de dreiging vanuit Rusland, het ronselen van Nederlandse jongeren als wegwerpspionnen, drones in Europese luchtruimen en het inzetten van migratie als wapen. Voor iedere casus zijn materialen voor docenten beschikbaar, zoals artikelen en presentaties. Leerlingen kunnen onder meer opdrachten maken, video’s of teksten analyseren en via een game ervaren hoe betrokkenen in een dergelijke situatie handelen.

De makers willen gevoelige onderwerpen niet vermijden, maar juist voorzien van context en historische achtergrond. Meer kennis kan angst verminderen en jongeren weerbaarder maken tegen bijvoorbeeld ronselaars en misleidende informatie. Ook moeten leerlingen beter leren zien hoe verschillende gebeurtenissen met elkaar samenhangen en welke maatregelen de samenleving neemt om zich te beschermen.

Het materiaal is gratis online beschikbaar via TerInfo en de Atlantische Commissie. Het is gemaakt voor verschillende niveaus, van de basisschool en middelbare school tot het mbo en hbo, en kan worden gebruikt bij vakken als geschiedenis en aardrijkskunde. Docenten hoeven alleen een account aan te maken. De initiatiefnemers hopen zo onderwijsprofessionals praktische handvatten te geven om snel veranderende conflicten en veiligheidskwesties in de klas te behandelen.