Hitte meten om Utrecht te verkoelen

In dit artikel:

Afgelopen twee zomers brachten ruim honderd inwoners van Kanaleneiland, Rivierenwijk, Ondiep en Zuilen met sensoren de temperatuur en luchtvochtigheid in hun Utrechtse wijken in kaart. Dat gebeurde binnen het Europese onderzoeksproject Urban ReLeaf, dat wordt geleid door Inian Moorthy en Gerid Hager. In Utrecht kreeg het project de naam ‘Groene Buurt, Koele Buurt’. Ook in vijf andere Europese steden verzamelden inwoners metingen.

De provincie Utrecht gebruikt de pilot om te onderzoeken hoe overheden succesvol met bewoners kunnen samenwerken aan een gezonde, klimaatbestendige leefomgeving. Zulke lokale gegevens waren hard nodig, omdat officiële metingen weinig laten zien over temperatuurverschillen tussen straten en over hoe bewoners hitte ervaren. De tienduizenden metingen brachten daarom specifieke ‘hotspots’ en koelere plekken in beeld. Bomen, parken en groene daken kunnen daar voor schaduw, schonere lucht en verkoeling zorgen.

De provincie en de gemeente Utrecht willen de resultaten gebruiken om groen aan te leggen op plekken waar inwoners de meeste hitte ervaren. In het voorjaar van 2026 verzamelden kunstenaars Aniek Karina, Sebastiaan Buwalda en Martijn Aerts daarnaast verhalen van bewoners. Met een mobiele koelbox, verf en stoffen doeken vertaalden zij hun ervaringen met hitte en verkoeling in beelden. Zo kregen ook mensen die doorgaans minder worden gehoord een plek in het project en ontstond meer betrokkenheid bij vergroening.

Tijdens de expositie ‘DATAdragers’ in de Utrechtse bibliotheek kwamen de meetgegevens, tekeningen en verhalen in juli 2026 samen. Volgens de projectleiders groeit door deze aanpak het vertrouwen tussen inwoners, wetenschappers, overheden en maatschappelijke organisaties. Bewoners delen inmiddels kennis, werken samen in tuinen en creëren zelf meer groene plekken. De provincie wil de opgedane lessen met andere gemeenten delen en toewerken naar steden met meer parken, schaduw en frisse lucht.