Green Friday moet voorkomen dat ook de aarde in de uitverkoop gaat tijdens Black Friday
In dit artikel:
Op de vierde vrijdag van november — dit jaar op 28 november — domineren in Utrecht reclameborden met Black Friday-kortingen de winkelstraten. De dag na Thanksgiving is uitgegroeid tot een periode van massale uitverkoop; critici spreken al van een ‘Black Month’. Twee woordvoerders uit de stad leggen uit waarom de kortingen zo verleiden en waarom er een groen tegengeluid klinkt.
Sociaal psycholoog Madelijn Strick (Universiteit Utrecht) plaatst het fenomeen vooral in psychologisch perspectief: winkels creëren een gevoel van schaarste door te suggereren dat aanbiedingen eenmalig en tijdelijk zijn, waardoor mensen sneller besluiten tot aanschaf. Een concreet voorbeeld: een afgeprijsde spijkerbroek die ineens aantrekkelijker lijkt wanneer je denkt dat ook twintig anderen ernaar kijken. Die urgentie leidt vaak tot impulsaankopen die korte euforie opleveren, maar geen blijvende tevredenheid — volgens Strick werkt het als een ‘hedonistische tredmolen’: je ervaart kort geluk, maar keert snel terug naar je eerdere geluksniveau en zoekt dan weer naar nieuwe aankopen om dat gevoel terug te krijgen.
Daarnaast wijst Strick op misleidende prijsaanduidingen: kortingen lijken groot, maar soms was de uitverkoopprijs feitelijk al de normale prijs. Haar praktische advies is simpel: controleer wat een product kort vóór Black Friday kostte en bedenk of je het echt nodig hebt voordat je op de koopknop drukt.
Het tegengeluid komt in Utrecht onder meer van Trees for All, een stichting gevestigd aan de Voetiusstraat die sinds 25 jaar bomen plant en bossen herstelt binnen en buiten Nederland. Marieke Romano (directeur Fondsenwerving, Marketing & Communicatie) noemt de groeiende Black Friday-hype zorgwekkend, juist nu klimaatbewustzijn toeneemt. Ze benadrukt dat massaconsumptie leidt tot extra productie, meer transport en hogere CO₂-uitstoot — en tot meer retouren en afval door impulsaankopen. Ook voor kleine ondernemers is de druk groot omdat zij het moeten opnemen tegen ketens die flinke kortingen kunnen bieden.
Als alternatief promoot Trees for All Green Friday, een duurzaam initiatief dat op dezelfde datum aandacht vraagt voor groenere keuzes. De actie spoort consumenten en bedrijven aan iets positiefs te doen: niet alleen symbolisch bomen planten, maar ook lokale initiatieven uitvoeren. In Utrecht doen meerdere partijen mee: hostelketen StayOkay plant een boom voor elke boeking op 28 november, Dille & Kamille sluit die dag de deuren en deelt gratis zaadjes uit via een speciale Plantenservice, en tweedehandszaak Appel & Ei doneert samen met winkelketens aan een boomplantactie.
Romano ziet Utrecht als een geschikte plek voor Green Friday: de stad heeft volgens haar een sterk lokaal en duurzaam bewustzijn en een actief verenigingsleven waarin mensen spullen lenen, delen of ruilen — waardoor overconsumptie makkelijker tegen te gaan is. Meedoen aan Green Friday kan variëren van bewuster kopen tot daadwerkelijk bomen planten; Romano onderstreept dat het fysieke planten van een boom veel voldoening geeft en een tastbaar tegenwicht vormt tegen de vluchtigheid van koopplezier.
Kortom: Black Friday werkt psychologisch door schaarste en snelle beloning, maar levert weinig blijvende voldoening en heeft milieu- en sociale nadelen. Green Friday biedt in Utrecht concrete, lokale alternatieven om duurzame keuzes te stimuleren en de impact van impulsconsumptie te beperken.