Gratis trouwen en daarna een groot feest: 'Toenemend populair'
In dit artikel:
Elke Nederlandse gemeente moet mensen de mogelijkheid bieden om kosteloos in het gemeentehuis te trouwen. RTV Utrecht onderzocht hoe dat in de provincie Utrecht praktisch wordt ingevuld: wanneer die plechtigheden plaatsvinden, hoe lang je moet wachten, hoeveel tijd je krijgt en wie er mag komen.
Waarom kiezen koppels hiervoor? Hoewel stellen niet verplicht zijn hun motivatie te geven, delen veel gemeenten dat paren vaak sparen voor een latere, grotere ceremonie of feest — soms op een externe locatie of in het buitenland. Andere veelgenoemde redenen zijn praktische overwegingen zoals de aankoop van een huis of een zwangerschap, of dat men later religieus wil trouwen. Sommige gemeenten merken ook dat koppels na het officiële 'ja' op een later moment uitbundig feestvieren.
Tijdstippen en wachttijden zijn beperkt. De meeste gemeenten bieden gemiddeld twee kosteloze tijdsloten per week, meestal vroeg in de ochtend (veelal 09:00 of 09:30). Maandagochtend is het populairst, gevolgd door dinsdagochtend; uitzonderingen zijn er wel (bijv. Stichtse Vecht: 08:45 en 09:15; Amersfoort: maandagmiddag; Montfoort: alleen maandag 09:00). Door de beperkte momenten ontstaan wachtlijsten die sterk variëren: de stad Utrecht heeft de langste wachttijd (circa een jaar), Amersfoort negen maanden, Veenendaal acht maanden. Tegelijk zijn er plaatsen met vrijwel geen wachttijd: Bunnik (alleen de wettelijke wachttijd van 14 dagen), Woudenberg (ongeveer een maand), Eemnes en Wijk bij Duurstede (ongeveer twee maanden).
Gemeentelijke kosten verschillen flink. Hoewel het paar zelf niets betaalt, maken gemeenten wel uitgaven voor ambtenaren en faciliteiten. Woerden schat de jaarlijkse kosten voor 100 gratis huwelijken op ongeveer €40.000; Utrecht komt uit op ruim €39.000 (ongeveer €417 per huwelijk). Amersfoort rond €30.000. Aan de andere kant zijn de uitgaven in Stichtse Vecht beperkt (circa €2.800 voor 90 huwelijken), terwijl enkele gemeenten rond de €10.000 zitten of geen exacte cijfers hebben.
De ceremonies zijn doorgaans beknopt: in veel gemeenten 10–15 minuten, soms zelfs 5 minuten (Renswoude) of 5–10 minuten (Bunnik). Uitschieters zijn Woudenberg (een uur) en Zeist (ongeveer een half uur, waarbij ambtenaren soms persoonlijker invulling geven). Qua gasten geldt meestal alleen het bruidspaar plus getuigen; enkele gemeenten staan grotere groepen toe (Utrecht, IJsselstein, Utrechtse Heuvelrug, Eemnes tot tien personen), en Zeist toont vaak coulance bij familiebezoek. Om gebruik door mensen van buiten de gemeente te beperken, koppelen meerdere gemeenten de gratis optie aan het adresregister (BRP): minstens één partner moet daar ingeschreven staan (bijv. Woerden, De Bilt).