Rekenkamer: gemeente Utrecht gaat niet goed genoeg om met algoritmes

In dit artikel:

De Utrechtse rekenkamer stelt in een recent onderzoek vast dat medewerkers van de gemeente onvoldoende zorgvuldig omgaan met het gebruik van algoritmes. De gemeente hanteert in totaal 45 algoritmes; vijf daarvan zijn nader onderzocht. Toepassingen variëren van het analyseren van parkeerdruk tot het toekennen van parkeervergunningen en het plannen van veegwagens.

Positief is dat Utrecht een openbaar algoritmeregister heeft, een stap die niet alle gemeenten zetten. Tegelijkertijd bevat dat register te weinig informatie en ontbreekt helderheid over welke criteria bepalen wanneer een algoritme als risicovol of impactvol wordt aangemerkt. De rekenkamer signaleert verder dat de interne richtlijnen niet consequent worden gevolgd: de gemeente wil dat altijd een mens een besluit neemt, maar tijdens het onderzoek bleek één algoritme volledig automatisch besluiten te nemen zonder menselijke tussenkomst.

De belangrijkste zorgen zijn gebrekkige risicobeheersing, onvoldoende training van medewerkers en veel variatie tussen afdelingen in hoe risico’s worden beoordeeld en beperkt. Er ontbreken duidelijke doelen en monitoring: de gemeente legt onvoldoende vast of algoritmes effectief en rechtmatig werken, wat het lastiger maakt verantwoording af te leggen. Ook de gemeenteraad krijgt volgens de rekenkamer te weinig actuele en concrete informatie over het gebruik van algoritmes.

De rekenkamer adviseert meer transparantie, betere opleiding van personeel, eenduidige interne regels en duidelijke afspraken over verantwoording richting de raad, om privacy- en discriminatierisico’s te verminderen en menselijk toezicht op geautomatiseerde besluiten te waarborgen.