Sovjet Ereveld staat stil bij 15 doodgeschoten Georgische soldaten: 'Enorme moed'

In dit artikel:

Bij het Sovjet Ereveld in Leusden wordt vanmiddag om 15.00 uur stilgestaan bij de executie van vijftien Georgische soldaten, die op 20 april 1945 door Duitse bezetters werden doodgeschoten nadat ze handgranaten voor het Nederlandse verzet hadden proberen te stelen. Voor het eerst is het publiek welkom bij deze herdenking; het Ereveld herbergt in totaal 865 slachtoffers uit de voormalige Sovjet-Unie.

De Georgiërs waren oorspronkelijk soldaten van het Rode Leger die gevangen werden genomen en later door de Duitsers werden ingezet als hulptroepen. Om uit het kamp te ontsnappen moesten zij een Duits uniform aantrekken; daarna werden ze ingezet langs de kust, onder meer in Zandvoort, op Texel en uiteindelijk in Beverwijk. In Beverwijk werden zij betrapt tijdens een poging om wapens te bemachtigen voor het verzet en meteen geëxecuteerd. Volgens Remco Reiding, directeur van Stichting Sovjet Ereveld, ging het vaak om keuzes uit lijfsbehoud en niet zozeer om politieke motivatie; hun daad toont zowel wanhoop als moed.

Na de oorlog zijn de mannen opgegraven en in Leusden begraven, maar lange tijd waren hun namen onbekend. Dankzij onderzoek van Reiding en Nederlandse autoriteiten werden in 2018 zeven van de vijftien geïdentificeerd; de overige identiteiten blijven onzeker. Nabestaanden van de gevonden soldaten zijn geïnformeerd en enkelen bezochten de begraafplaats, wat voor persoonlijke afsluiting zorgde.

De herdenking bevat het leggen van bloemen, een minuut stilte en een lezing door een deskundige. Reiding verwacht een bescheiden opkomst nu het de eerste openbare herdenking is, maar hoopt in de toekomst ook schoolklassen bij de plechtigheid te betrekken om dit vaak onbekende hoofdstuk uit de oorlogsgeschiedenis breder bekend te maken.