Geen 'x' op het stembiljet voor non-binaire kandidaten: 'Absurd'

In dit artikel:

Op sommige stembiljetten voor de gemeenteraadsverkiezingen in de provincie Utrecht ontbreken achter kandidatennamen de gebruikelijke letters ‘m’ of ‘v’. Volgens de kieswet moeten partijen óf bij alle kandidaten een genderaanduiding zetten, óf bij niemand; omdat een ‘x’ voor non-binaire personen niet is toegestaan, kiezen sommige partijen ervoor helemaal geen letter te gebruiken. Dat leidt tot frustratie bij non-binaire kandidaten die graag zichtbaar willen zijn.

Myrthe Minnaert (BIJ1), Andre Damian (partij niet genoemd in het stuk, maar actief in Utrecht) en Sjaak van Bemmel (Partij voor de Dieren) identificeren zich als non-binair en zeggen dat de afwezigheid van een ‘x’ op het stembiljet voelt als uitsluiting. Van Bemmel, die op plek vier van de PvdD-kandidatenlijst in Utrecht staat, noemt zichtbaarheid belangrijk: het helpt anderen herkenning te vinden en geeft politici met diverse identiteiten een stem. Minnaert, op plek zes voor BIJ1 en eerder commissielid in Utrecht, vertelt dat zij in lokale gremia al moest aandringen op de manier waarop collega’s haar zouden aanspreken, en dat bestaande systemen vaak alleen ‘mevrouw’ of ‘meneer’ faciliteren. Damian, oprichter van de Utrecht Ballroom Scene, benadrukt dat veel queer- en transpersonen zich politiek onbegrepen voelen en dat hij daarom een brug wil slaan naar de politiek.

BIJ1 voert in de provincie Utrecht de meeste non-binaire kandidaten (vijf) en ziet dat als bewijs dat die partij een veiligere plek biedt voor mensen die zich elders niet welkom voelen, aldus campagnecoördinator Marie-Louise Beekmans. Tegelijkertijd wijzen betrokkenen erop dat het probleem niet uitsluitend non-binaire personen raakt: ook transgenders ervaren gevolgen van de beperkte geslachtsaanduidingen op officiële lijsten. Nicole Franssen, transvrouw en actief voor GroenLinks in Baarn, zegt dat het vermelden van gender het liefst zoveel mogelijk achterwege gelaten zou moeten worden; als er toch iets wordt vermeld, moet dat de diversiteit van werkelijk bestaande identiteiten weerspiegelen.

Context: sinds 2018 is het mogelijk om in Nederlandse paspoorten een ‘x’ aan te geven; die erkenning ontbreekt echter op het stembiljet. Met de komende gemeenteraadsverkiezingen zou Utrecht voor het eerst een openlijk non-binair raadslid kunnen krijgen, maar de huidige regelgeving dwingt partijen tot een keuze tussen volledigheid en representatie, en zet daarmee een discussie over juridische aanpassing en politieke inclusie in gang.