Eerste Utrechtse grondstoffenmonitor geeft inzicht in risico's en kansen

In dit artikel:

De provincie Utrecht heeft de Grondstoffenmonitor gelanceerd: een online dashboard met cijfers (basisjaar 2023) over welke materialen in de provincie worden gebruikt en weggegooid, de milieu- en klimaatimpact daarvan en de afhankelijkheid van buitenlandse grondstoffen. Het instrument moet overheden, bedrijven en instellingen helpen kansen te ontdekken om de afvalberg te verkleinen en beleid te sturen richting 50% circulair in 2030 en een volledig circulaire samenleving in 2050.

Belangrijke bevindingen: bedrijfsgebruik vormt met 73% het grootste deel van het materiaalverbruik; huishoudens nemen circa 25% voor hun rekening. Zelfs als ál het afval hergebruikt zou worden, dekt dat maar ongeveer een kwart van de vraag naar materialen — recycling alleen volstaat dus niet. Daarom zijn maatregelen als reparatie, minder consumptie en verlenging van de levensduur onmisbaar. De monitor meldt ook dat circa 27% van het huidige afval beter of anders verwerkt kan worden.

Kritieke materialen zoals lithium en kobalt zijn schaars en worden op weinig plekken gewonnen, wat leveringsrisico’s bij geopolitieke spanningen vergroot. De autobranche biedt volgens de monitor kansen om zulke zeldzame stoffen terug te winnen. De bouwsector is een grote uitdaging: jaarlijks valt in Utrecht zo’n 2.380 kiloton bouwafval (ongeveer 1,9 miljoen bouwcontainers). Biobased bouwen en andere nieuwe aanpakken kunnen de afvalberg flink reduceren.

De provincie gebruikt een flexibel monitoringsplan dat aansluit op nationale en EU-afspraken. Eind dit jaar verschijnt een bredere Monitor Circulaire Economie die onder meer banen, biobased bouw en effecten van subsidies en circulair inkopen in kaart brengt. Volgende week is de Week van de Circulaire Economie, waarin succesvolle initiatieven zichtbaar worden gemaakt en acties worden gestimuleerd.