Bij vier Utrechtse partijen kreeg de lijsttrekker niet de meeste stemmen

In dit artikel:

Bij de (voorlopige) uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen in Utrecht van afgelopen woensdag vallen enkele opvallende details op. Pepijn Zwanenberg, het langstzittende raadslid (20 jaar), keert niet terug: na zijn vertrek uit GroenLinks vorig jaar startte hij de eigen lijst LINK, die 2.464 stemmen haalde, waarvan Zwanenberg zelf 865 — niet genoeg voor een zetel. De campagne van LINK kreeg wel aandacht, maar de partijnaam ontbrak op het stembiljet doordat die niet tijdig bij de kieslijst was aangemeld, een kostbare vergissing.

Bij vier Utrechtse partijen kreeg kandidaat nummer twee meer voorkeurstemmen dan de lijsttrekker, wat vragen oproept over toekomstige interne verhoudingen en wie de lokale politieke leiders worden. Drie van die gevallen betreffen een mannelijke lijsttrekker en een vrouwelijke nummer twee, wat aansluit bij het patroon dat veel kiezers al snel op de eerste vrouw van een lijst stemmen. De vier voorbeelden:

- Partij voor de Dieren (2 zetels): lijsttrekker Maarten van Heuven 1.669 stemmen; nummer 2 Anne Sasbrink 2.993 — beiden gaan de raad in.
- Student & Starter (1 zetel): Lars van Rooij 801; Aileen Siedenburg 1.354.
- Een Utrecht (1 zetel): Gert Dijkstra 1.376; Louise van Dijk 1.538.
- Utrecht Solidair (1 zetel): lijsttrekker Yvonne Hessel 1.550; Paul Pessel 1.590. De partij laat via sociale media weten dat Hessel in de raad blijft en Pessel commissielid wordt.

Het patroon van voorkeur voor vrouwelijke kandidaten komt ook terug bij GroenLinks-PvdA: de acht kandidaten met de meeste stemmen binnen die combinatie zijn vrouwen, ondanks dat mannen hoog op de lijst stonden. Over alle kandidaten bezien staan acht van de tien topstemmers eveneens op vrouwennamen; alleen Van Steeg (CDA) en Raterman (JA21) zijn mannen. Deze voorkeurstemmen kunnen de machtsverhoudingen binnen fracties beïnvloeden en spelen een rol bij de samenstelling van de raad en het intern leiderschap.