Beste fietsstad Utrecht zou 'meest asociale fietsstad' zijn, maar klopt dat wel?

In dit artikel:

In Utrecht — recent uitgeroepen tot meest fietsvriendelijke stad ter wereld door de Copenhagenize Index — voeren op social media vooral klachten over asociaal fietsgedrag de boventoon. Volgers van RTV Utrecht hekelen het negeren van verkeersregels en sommen voorbeelden op zoals door rood rijden, niet richting aangeven en het negeren van voorrangsregels.

Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen herkent die trend: meer individualisme en de drang om tijd te besparen zorgen dat mensen vaker de kortste, niet altijd de veilige, route kiezen. Anonimiteit in grote steden maakt het makkelijker om zich asociaal te gedragen; in dorpen remt sociale herkenning dat gedrag juist af. Onderzoek van SWOV ondersteunt dit: fietsen kost moeite, dus gebruikers kiezen energiebesparende routes en vermijden extra stops — wat de verleiding vergroot om regels te overtreden als men denkt geen direct gevaar te veroorzaken.

Toch functioneert het fietsverkeer grotendeels: door een mix van ongeschreven verwachtingen en aandacht voor elkaar ontstaat er genoeg onderlinge afstemming om de chaos werkbaar te houden. Tertoolen wijst erop dat mensen in echt risicovolle situaties juist scherper opletten. Als aanpak om naleving te verbeteren noemt hij gedragscampagnes die niet moraliserend zijn maar samenwerking benadrukken — een voorbeeld is een nieuwe campagne in Leiden die fietsen presenteert als teamsport, met focus op rekening houden met anderen.

De Copenhagenize-prijs, genoemd door de Fietsersbond als prestigieus, laat zien dat goede infrastructuur en beleid Utrecht internationaal hoog scoren — maar een uitstekende fietsstad zijn betekent niet automatisch dat alle fietsers altijd netjes de regels volgen. Met gerichte communicatie en infrastructuuraanpassingen valt volgens experts winst te boeken in veiligheid en onderlinge hoffelijkheid.