Altijd wassen en nooit alleen in bed, het leven met 12 kinderen was niet altijd feest: 'Toch hadden we het goed samen'

In dit artikel:

In het stadsmuseum De Knoperij in Montfoort is een tentoonstelling gewijd aan grote gezinnen uit de jaren vijftig, juist nu – in 2026 – veel mensen het krijgen van kinderen uitstellen vanwege een gebrek aan geschikte woonruimte. Curatoren Peter Versloot en Peter Gruters interviewden leden van acht gezinnen en vulden panelen met anekdotes en bijpassende objecten, zoals een grote wastobbe, om het dagelijkse leven tastbaar te maken.

Een van de hoofdpersonen is Cor Janmaat (75), opgroeiend als derde van elf kinderen. Zijn herinneringen schetsen zowel de praktische ontberingen — veel wassen, afdankkleding, soms meerdere kinderen in één bed en buren die bij lawaai met een bezem op het plafond sloegen — als de sociale voordelen: altijd speelkameraden en hulp in huis. Thema’s als schaamte rond zwangerschap, het ontbreken van anticonceptie en weinig aandacht voor mentale druk komen terug. Janmaat vertelt dat zijn ouders vonden dat je een schoolopleiding afmaakte omdat je eraan begonnen was; later moedigde hij zijn eigen kinderen aan om te doen wat zij leuk vonden.

Versloot legt uit dat de keuzecriteria streng waren: alleen gezinnen met tien of meer kinderen werden als ‘groot’ gerekend, waarbij ook vroeg overleden kinderen meegeteld werden. De tentoonstelling spreekt vooral ouderen aan die de verhalen herkennen; jongeren reageren verbaasd over hoe dat praktisch kon. Ondanks uiteenlopende sociaaleconomische situaties benadrukken alle deelnemende families hetzelfde: ze kijken terug op een gelukkige jeugd.

De expositie illustreert zowel de verschillen met de huidige generatie — meer medische controles, trots aangekondigde zwangerschappen en uitstel van ouderschap door woningnood — als de blijvende waarde van familiebanden. De tentoonstelling is te zien tot en met juni 2026.