'Als ik nu 40 was, begon ik een Utrechts stadsmuseum'

In dit artikel:

De 80-jarige Utrechtse filmmaker Jos Stelling, die deze maand 81 wordt, heeft zijn filmcarrière beëindigd. Met films als *Mariken van Nieumeghen*, *De Illusionist* en *De Wisselwachter* bouwde hij een internationaal gewaardeerd oeuvre op. Zijn laatste film, *De Dans van Natascha* uit 2023, beschouwt hij als zijn afscheid. Inmiddels richt hij zich op zijn drie Utrechtse arthousebioscopen, Springhaver, het Louis Hartlooper Complex en Filmtheater Slachtstraat, en schrijft hij aan een autobiografisch boek voor zijn kinderen. De werktitel is *Hoe de hemel eruitziet*.

Stelling zet zich daarnaast in voor de oprichting van een Utrechts Historisch Stadsmuseum. Volgens hem kan een stad die zichzelf respecteert niet zonder zo’n instelling. Hij ziet de voormalige muziekschool aan het Domplein als ideale locatie, omdat daar al veel historische plekken en instellingen, zoals de Domkerk, de Domtoren, DOMunder en Lofen, in de directe omgeving liggen. Het museum zou volgens hem ruimte bieden aan tentoonstellingen over onder meer de middeleeuwen, de Tweede Wereldoorlog, arbeidsmigratie, queer geschiedenis, FC Utrecht en de ontwikkeling van de stad. Ook archeologische vondsten uit Utrecht zouden er samen met historische verhalen kunnen worden gepresenteerd.

Stelling wil niet alleen een traditioneel museum, maar vooral een toegankelijke en gastvrije ontmoetingsplek. Hij denkt aan een gratis foyer met informatie, boeken, kaarten, een leestafel, horeca en toiletten, naast betaalde tentoonstellingen. In een tijd van individualisering en eenzaamheid kan zo’n plek volgens hem zorgen voor verbondenheid en een gevoel van thuiskomen bij de stad.

Niet iedereen is overtuigd. Bart Rutten, directeur van het Centraal Museum, vreest dat het bezoekersaantal tegenvalt en vindt een locatie bij de Beatrixhal, aan de andere kant van het spoor, mogelijk geschikter. Stelling houdt vast aan het Domplein, dat volgens hem historisch uniek is en al veel bezoekers trekt.

Voor de realisatie wil Stelling een comité van aanbeveling vormen en steun van de gemeente krijgen. Die is eigenaar van het beoogde pand. Daarna zouden een stichting met ANBI-status, een breed bestuur met vertegenwoordigers van bestaande musea, een architectonisch plan en een businessplan moeten volgen. De financiering zou deels bij het bedrijfsleven worden gezocht en het museum gefaseerd kunnen groeien. Stelling benadrukt dat het project de bestaande gesubsidieerde musea niet mag benadelen. Hoewel hij vanwege zijn leeftijd een beperkte rol verwacht te spelen, wil hij bijdragen aan een instelling die de geschiedenis en samenhang van Utrecht zichtbaar maakt.