Voorzieningen verdwijnen in Utrechtse dorpen en wijken: 'Onderdeel van landelijke trend'

In dit artikel:

Meer dan de helft (52%) van de buurten en dorpen in de provincie Utrecht heeft de afgelopen vijf jaar verder moeten reizen voor basisvoorzieningen zoals een supermarkt, huisarts of basisschool. Dat blijkt uit een onderzoek van RTV Utrecht in samenwerking met regionale omroepen, ondersteund door gegevens van het CBS. De achteruitgang treft vooral plattelandsgebieden, maar ook stadswijken binnen de Randstad zien lokale winkels en diensten verdwijnen.

Onderzoeker Suzan Christiaanse (RUG) wijst erop dat het vooral kleine voorzieningen zijn — buurtwinkels, slagers, bakkers, cafés — die verdwijnen of opgaan in grotere vestigingen. Publieke diensten zoals bibliotheken en gemeentekantoren worden eveneens geconcentreerd. Veranderingen in consumentengedrag, zoals meer online aankopen en opvang dicht bij het werk, versnellen dit proces.

Concrete voorbeelden uit Utrecht: in Hekendorp sloot de dorpsbasisschool in 2023; de dichtstbijzijnde school ligt nu ongeveer vier kilometer verder in Haastrecht. In Vreeland groeide het aantal inwoners tussen 2019 en 2024 met 135, maar nam de afstand tot voorzieningen toe; in Baambrugge nam de bevolking toe terwijl de cafetaria verdween. Dit laat zien dat bevolkingsgroei niet automatisch beschermt tegen verlies van voorzieningen.

Het verdwijnen van voorzieningen hoeft niet direct te betekenen dat wonen minder prettig is — veel dorpen blijven aantrekkelijk vanwege rust en veiligheid — maar het kan wel sociale cohesie aantasten. Voorzieningen fungeren als ontmoetingsplekken; hun verdwijnen vermindert de kans op informele contacten. Bovendien lopen mensen zonder auto, ouderen, jongeren en kansarme huishoudens het meeste risico omdat zij moeilijker uitwijken naar andere dorpen of steden.