12 en 19 september: open dagen op onze historische begraafplaatsen

In dit artikel:

De Utrechtse begraafplaatsen Soestbergen, Kovelswade, Tolsteeg en Daelwijck zijn niet alleen plekken van afscheid, maar ook van geschiedenis, natuur, ontmoeting en herinnering. In september openen Soestbergen en Kovelswade hun deuren voor publiek.

Op zaterdag 12 september organiseert Soestbergen in het kader van de 40e Utrechtse Open Monumentendag een ochtendprogramma. Bezoekers kunnen deelnemen aan rondleidingen, een grafkelder bekijken en meer leren over de geschiedenis en praktijk van begraven. Voor kinderen is er een knuffelspeurtocht. ’s Middags is er een programma op Kovelswade, met onder meer mantra’s in de monumentale aula en de mogelijkheid om vragen te stellen aan een grafdelver.

Een week later, op zaterdag 19 september, staat op Kovelswade de open dag ‘Natuurgraf in de stad’ gepland. Medewerkers geven uitleg over natuurbegraven en beantwoorden vragen over onder meer grafdiepte, wat er onder de grond gebeurt en de regels voor biologisch afbreekbare gedenktekens. Bij een natuurgraf leggen nabestaanden vooraf de looptijd vast, zodat later geen verlenging of extra kosten nodig zijn.

Soestbergen, de oudste algemene begraafplaats van Utrecht, dateert uit 1830 en wordt vanwege de parkachtige aanleg en de vele bekende Utrechters gezien als het Utrechtse Père-Lachaise. Onder anderen Nicolaas Beets, Gerrit Rietveld, Jeanne Merkus, Joop Moesman, Dolf Zwerver en W.G. van de Hulst liggen er begraven. Kovelswade en Tolsteeg nemen qua ouderdom en inrichting een tussenpositie in; Daelwijck is de jongste en zakelijkst aangelegde begraafplaats. Tolsteeg doet wegens personele bezetting niet mee aan de Open Monumentendag.

De begraafplaatsen hebben bovendien een grote biodiversiteit. Er wordt ecologisch beheerd, met aandacht voor dieren, bodem en natuurlijke compostvorming. Volgens bedrijfsleider Tanja Medema bieden graven nabestaanden een tastbare plek om te rouwen en herinneringen te delen, iets wat bij cremeren ontbreekt. Hoewel cremeren nog vaak wordt gekozen, groeit de belangstelling voor natuurbegraven: mensen willen een rustplaats, maar ook minder zorg voor hun nabestaanden. De oude begraafplaatsen laten zo zien hoe leven, dood, stad en natuur met elkaar verbonden blijven.